معرّفی و نقد و تحلیل شخصیّت‌های نَفْثَةُ المَصْدور با اتکاء بر منابع تاریخی معتبر

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22059/jpl.2022.345992.2080

چکیده

گاه واژگان عادی، ترجمان غم‌های بزرگ نیستند و بعضی از انسان‌ها، جملات و عبارات معمول و متداول را برای بیان درد و اندوه جگرخراش خود کافی نمی‌بینند ...! شاید به همین اعتبار است که «زیدری نسوی»، منشی سلطان جلال‌الدّین خوارزم‌شاه، نیز عبارات مُصطَلحِ متداول در زبان عامّه را برای بیان دردهای جانسوز خود، وافی و کافی نیافته و ترجیح داده است با این نثر هولناک و سهمگین که در برخی مواضع، لرزه بر تن و جان خواننده می‌اندازد، به شرح احوال خود بپردازد! نثری که برآیند آن، کتاب نسبتاً کم‌حجمی به نام نفثة المصدور است که نزد اهل فرهنگ و ادب، به‌ویژه استادان و دانشجویان زبان و ادب فارسی، بسیار مشهور و شناخته شده و البتّه به همان اندازه دشوارخوان است. نگارنده باور دارد که صرف نظر از پیچیدگی‌های لفظی و ابهام و غموض در جملات و ترکیبات این کتاب که فراگیری و خوانش آن را با دشواری روبه‌رو کرده است، دلایل مهمّ دیگری نیز وجود دارد که مانع از راهیابی این اثر ارزشمند به مجامع علمی و ادبی غیر دانشگاهی شده است. یکی از مهم‌ترین این دلایل، ایهام و ابهام در معرّفی شخصیّت‌های نفثة المصدور از سوی نویسنده است. در این نوشتار، بر آنیم تا با بهره‌گیری از منابع معتبر تاریخی، به شناسایی شخصیّت‌های اثرگذار در این اثر ادبی-تاریخی کمک کنیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اشپولر، برتولد (1374)، تاریخ مغول در ایران، ترجمۀ محمود میرآفتاب، تهران، علمی و فرهنگی.
پادشاه محمّد (1363)، آنندراج، چاپ محمّد دبیرسیاقی، تهران، کتاب‌فروشی خیّام.
تغری بردی الاتابکی، یوسف (1984)، المنهل الصافی و المستوفی بعد الوافی، ج 5، تحقیق عبدالعزیز نبیل‌محمّد، قاهرة، الهیئة المصریة العامة للکتاب،.
دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت‌نامه، تهران دانشگاه تهران و روزنه.
رشیدالدّین فضل‌اللّه (1338)، جامع التواریخ، چاپ بهمن کریمی، تهران، اقبال و شرکا.
زرینکوب(1379) روزگاران، ویراستار: فاطمه زندی، نشر سخن، تهران.
زیدری نسوی، شهاب‌الدّین‌محمّد (1370)، نفثة المصدور، چاپ امیرحسن یزدگردی، تهران، ویراستار.
ـــــــــــــــ (1394)، سیرت جلال‌الدّین منکبرنی، چاپ مجتبی مینوی، تهران، علمی و فرهنگی.
شیرازی، عبداللّه ابن فضل‌اللّه  (1388)، تاریخ وصّاف الحضره، چاپ علیرضا حاجیان‌نژاد، تهران، دانشگاه تهران.
قزوینی، محمّد (1366)، مقالات قزوینی، تهران، اساطیر.
مدرّس رضوی، محمّدتقی (1354)، احوال و آثار خواجه نصیرالدّین طوسی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران.