«ادبیّات کودک و نوجوان فارسی» مادّه‌ای برای آموزش زبان فارسی به فارسی‌آموزان غیرفارسی‌زبان بزرگسال: طرح مسئله، چرایی و چگونگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

فارسی‌آموزان را می‌توان از جنبه‌های مختلفی طبقه‌بندی کرد: ملیّت، زبان مادری، یک یا چندزبانه­بودن و از جنبة سنی که به سه گروه کودک، نوجوان و بزرگسال تقسیم می­شوند. برنامة فارسی‌آموزی هرکدام از این گروه‌ها مشابهت‌ها و تفاوت‌هایی با گروه‌های دیگر دارد. در نوشتار حاضر فارسی‌آموزان غیرفارسی‌زبان به دو دستة 1. بزرگسال و 2. کودک و نوجوان تقسیم‌ شده‌اند. ادبیّات کودک و نوجوان در اصل برای مخاطب کودک و نوجوان تولید می‌شود، امّا پژوهش حاضر در بخش نخست به دنبال پاسخ به این پرسش است که آیا ادبیّات کودک و
نوجوان فارسی، مادّة آموزشی مناسبی برای آموزش زبان فارسی به بزرگسالان غیرفارسی‌زبان هم است یا نه؟ و پس از بیان استدلال‌هایی برای پاسخ به این پرسش، در پی آن است که تبیین کند چه گونه‌هایی از ادبیّات کودک و نوجوان فارسی برای چه گروهی از فارسی‌آموزان
بزرگسال غیر‌‌‌فارسی‌زبان مناسب است. روش پژوهش حاضر، روشی استدلالی است و تلاش شده است از استدلال استقرایی برای پاسخ به پرسش‌های پژوهش استفاده شود؛ زیرا نگارنده نظریه و فرضیه‌ای برای استفاده از آن به­عنوان چارچوب نظری پژوهش نیافت. براساس پیشینۀ پژوهش، پاسخ­دادن به پرسش‌های پژوهش با روش استدلالی جنبۀ نوآورانه دارد. در پژوهش حاضر اثبات می‌شود که براساس مبانی آموزشی و ادبی، داستان کودک مادّۀ مناسبی برای آموزش زبان فارسی به فارسی‌آموزان غیرفارسی‌زبان بزرگسال است.

کلیدواژه‌ها


آشوری، داریوش (1389)، فرهنگ علوم انسانی، چاپ دوم، ویراست دوم، تهران، مرکز.

ارسطو (1337)، بوطیقا دربارة شعر، ترجمۀ فتح­الله مجتبایی، تهران، اندیشه.

اکبری شلدره، فریدون (1394)، پیشینة آموزش زبان فارسی در ایران، تهران، مدرسة برهان.

باقرزاده اکبری، نیلوفر (1383). «نقش ادبیّات کودک در آموزش زبان فرانسه به کودکان»، پایان­نامة دورة کارشناسی ارشد، استاد راهنما رویا لطافتی، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.

برک، لورا ای. (1385)، روانشناسی رشد، ترجمۀ یحیی سیدمحمّدی، جلد 1، چاپ هفتم، تهران، ارسباران.

پولادی، کمال (1387)، بنیادهای ادبیّات کودک، چاپ دوم، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

پرایس، شون استوارت (1394)، روبات‌های نظامی شگفت­انگیز،ترجمۀ مجید عمیق، مشهد، به­نشر.

حجوانی، مهدی (1389)، زیبایی‌شناسی ادبیّات کودک، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

حری، عباس (1391)، آئین نگارش علمی، چاپ ششم، تهران، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و کتاب نشر.

حجازی (فراهانی)، بنفشه (1374)، ادبیّات کودکان و نوجوانان ویژگی‌ها و جنبه‌ها،تهران، روشنگران.

خسرونژاد، مرتضی (1389)، معصومیّت و تجربة درآمدی بر فلسفة ادبیّات کودک، چاپ سوم، تهران، مرکز.

ریکو، گابریله ال. (1389)، نوشتن خلّاق؛ دورة فشردة گسترش روش‌مند خلاقیّت‌های زبانی، ترجمۀ، گروه ترجمة کارگاه نوشتن خلّاق، تهران، آمه.

رنلدز، کیمبرلی (1394)، ادبیّات کودک، ترجمۀ مهدی حجوانی، تهران، افق.

زندی، بهمن (1393)، زبان‌آموزی، چاپ سیزدهم، تهران، سمت.

زرین­کوب، عبدالحسین (1387)، ارسطو و فن شعر، چاپ ششم، تهران، امیرکبیر.

سوسور، فردینان‌دو (1378)، دورۀ زبان‌شناسی عمومی، ترجمۀ کورش صفوی، تهران، هرمس.

شمیسا، سیروس (1383)، آشنایی با عروض و قافیه، چاپ دوم، ویرایش چهارم، تهران، میترا.

طبیب­زاده، امید (1382)، تحلیل وزن شعر عامیانة فارسی (همراه سیصد قطعه شعر عامیانه و تقطیع آنها)، تهران، نیلوفر.

فاطمی، ساسان (1382)، ریتم کودکانه در ایران: پژوهشی پیرامون وزن شعر عامیانة فارسی، تهران، ماهور.

قائینی، زهره (1390)، تصویرگری کتاب‌های کودکان: تاریخ، تعریف‌ها و گونه‌ها، تهران، مؤسسة فرهنگی هنری پژوهشی تاریخ ادبیّات کودکان.

محمّد‌پور، احمد (1392)، روش تحقیقی کیفی ضد روش: منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی، جلد 1، چاپ دوم، تهران، جامعه‌شناسان.

محمّدی، محمّد‌هادی (1378)، روش‌شناسی نقد ادبیّات کودکان، تهران، سروش.

مرادی کرمانی، هوشنگ (1368)، داستان آن خمره، تهران، سحاب.

نجفی، ابوالحسن (1390)، مبانی زبان‌شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، چاپ یازدهم، تهران، نیلوفر.

نیساری، سلیم و همکاران (1394)، راهنمای آموزش زبان فارسی در دورة ابتدایی، تهران، مدرسة برهان.

وندرزندن، جیمز دبلیو (1383)، روان‌شناسی رشد،‌ ترجمۀ حمزة گنجی، چاپ ششم، تهران، بعثت.

هیت، مری (1385)، مار و روباه: مقدمه‌ای بر منطق،ترجمۀ، فریبرز مجیدی، تهران، مازیار.

یول، جورج (1373)، بررسی زبان مبحثی در زبان‌شناسی همگانی، ترجمۀ اسماعیل جاویدان و حسین وثوقی، چاپ دوم، تهران، مرکز ترجمه و نشر کتاب.

Abu Rass, Ruwaida and Holzman,Susan. (2010), "Children's Literature in Traditional Arab Schools for Teaching English as a Foreign Language", English Language Teaching, Vol. 3, No.1, pp. 64-70.

Belsky, Stella (2006), The Effects of Using Children's Literature with Adolescents in the English as a foreign Language Classroom, Dissertation Prepared for the Degree of Doctor of Philosophy, University of North Texas.

Bland, Janice and Lutge, Christiane. (2013), Children's Literature in Second Language Education, Bloomsbury Academic.

Chen, Mei-ling (2014), "Teaching English as a Foreign Language through Literature", Theory and Practice in Language studies, Vol.4, No.2, Academy Publisher, pp.232-236.

Faselis, Charles, Gonzalez-Mayo, Alina and Tyler-Lloyd Mark, (2013), USMLE Step1 Behavioral Science Lecture Notes,KAPLAN MEDICAL.

Kumaravadivelu, B. (2003), Beyond Methods: Macrostrategies for Language Teaching,New Haven and Londen: Yale University press.

Moelr, Aleidine J. and Meyer, Richard j. (1995), "Children's Books in the Foreign Language classroom: Acquiring Natural Language in familiar contexts", Broadening the Frontiers of Foreign Language Education: Selected Papers from the 1995 Central States Conference, Lincolnwood, IL: National Textbook Company, pp. 33-45.

Phillips, Deborah (2003), Longman Preperation Course for the TOEFL Test: The Paper Test,Pearson Education, Inc.

Richards, Jack C. and Renandya, Willy A. (2002), Methodology in Language Teaching: An Anthology of Current Practice,Cambridge, New York, Melbourne, Madrid, Cape Town, Singapore, Sao Paulo: Cambridge University Press.

Rose, Jacqueline. (1984), The Case of Peter Pan or The Impossibility of Children’s Fiction, London: Macmillan.