مقایسة داستان «خسرو و شیرین» از شاهنامة فردوسی و منظومة «فوّارة باغچه‌‌سرای» از الکساندر پوشکین

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

مقایسه و بررسی تطبیقی آثار نویسندگان ایرانی و روس چون فردوسی توسی و الکساندر پوشکین، امکان آشنایی بیشتر را با فرهنگ مردم ایران و روسیّه به ما می‌‌دهد. باوجودی‌که ادبیّات کلاسیک فارسی و روسی از نظر سبک و محتوا، شباهت زیادی به یکدیگر ندارند، در حین مطالعة داستان‌‌های عاشقانة ادبیّات فارسی و روسی، یک سوژة مشترک دیده شد که البتّه تأثیر ادبیّات شرق در داستان روسی، مشخّص است. سوژة مشترک در دو ادبیّات متفاوت، از آن لحاظ گیرا و جالب به نظر می‌‌رسد که تفاوت فرهنگ و دیدگاه شاعران را به خوبی مشخّص می‌سازد. قهرمانان هر دو داستان، شخصیّت‌‌های تاریخی‌‌اند. داستان «خسرو و شیرین» فردوسی و منظومة «فوّارة باغچه‌‌سرای» پوشکین، داستان‌‌های عاشقانه‌اند و بیانگر دیدگاه شاعران دربارة پدیدة عشق. ضمن اینکه، سرانجام هر دو داستان عاشقانه، غم‌‌انگیز است.

کلیدواژه‌ها


بصاری، طلعت (1350)، زنان شاهنامه، تهران، دانشسرای عالی.

دارائی، بهیندخت (1372)، پیام‌‌های پرورشی در شاهنامه، زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان.

سجّادی، حسین (1380)، بررسی عوامل دوگانه، ستایش و نکوهش زنان در شاهنامه، تهران، مؤسّسة پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.

سیّدحسینی، رضا (1389)، مکتب‌‌های ادبی، جلد اوّل، چاپ شانزدهم، تهران، نگاه.

صفا، ذبیح‌الله (1373)، تاریخ ادبیّات ایران، جلد اوّل، تهران، ققنوس.

عظیمی، عبدالعلی (1379)، شخصیّت‌‌ها در شاهنامه، تهران، فام‌آوند.

فردوسی، ابوالقاسم (1390)، شاهنامه فردوسی، بر اساس نسخة چاپ مسکو، جلد دوم، تهران، بهنود.

کریمی مطهّر، جان‌‌الله (1387)، «ارتباطات ادبی ایران و روسیّه»، مجلّة مؤسّسة فرهنگی مطالعاتی روسیّه، آسیای مرکزی و قفقاز.

کریمی مطهّر، جان‌‌الله (1390)، آلکساندر پوشکین و مشرق‌‌زمین، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

محجوب، محمّدجعفر (1378)، سی قصّه از داستان‌‌های شاهنامه (آفرین فردوسی)، چاپ سوم، تهران، مروارید.

مهذّب، زهرا (1374)، داستان‌های زنان شاهنامه، چاپ اوّل، تهران، مرکز فرهنگی نشر قبله.

نفیسی، سعید (1315)، «نمونه‌‌ای از آثار پوشکین»، به یادگار صدمین سال وفات شاعر، تهران، چاپخانة بروخیم.

 

Белинский В. Г. (1955), Полное собрание сочинений. Том VII. (Статьи о Пушкине) / В. Г. Белинский. – М.: Изд-во АН СССР.

Гроссман Л. П. (1960), У истоков "Бахчисарайского фонтана" // Пушкин: Исследования и материалы / АН СССР. Институт русской литературы (Пушкинский Дом). — М.; Л.: Изд-во АН СССР, — Т. 3.

Карниолин-Пинский М. М. (1996), "Бахчисарайский фонтан" // Пушкин в прижизненной критике, (1820),—1827 / Пушкинская комиссия Российской академии наук; Государственный пушкинский театральный центр в Санкт-Петербурге. — СПб: Государственный пушкинский театральный центр, — С. 209—213.

Характеристики всех типов, образов и лиц // Типы Пушкина (1912) / под ред. Н. Д. Носкова при сотрудничестве С. И. Поварнина. — СПб: Изд-во «Словарь литературных типов«, — С. 5—192. — (Слов. лит. типов; Т. VI, вып. 7/8). Статья «Гирей«, статья «Зарема«, статья «Мария«.