اشعار یونانی در دیوان کبیر مولوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز

چکیده

یکی از مباحث بحث‌برانگیز در دیوان کبیر مولوی، وجود اشعاری به زبان ترکی و یونانی است، که در ادامه، اشعار یونانی را بررسی خواهیم کرد. در زمینة اشعار یونانی، تحقیقاتی انجام شده‌، امّا این پژوهش‌ها بسیار کمتر از تحقیق‌هایی است که بر ملمّعات ترکی انجام گرفته‌است. یکی از روش‌هایی که محک مناسبی برای بررسی این غزل‌هاست، نسخه‌شناسی این اشعار است. در این پژوهش، پس از بررسی پیشینة تحقیق، بسامد اشعار یونانی در کلّ دیوان و نسخه‌شناسی ابیات را بیان کرده‌ایم و در اثنای توضیحات، در پاره‌ای موارد، به نقد پژوهش‌هایی پرداخته‌ایم که پیش‌تر در این زمینه انجام گرفته است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم (1389)، ترجمة محمّدمهدی فولادوند، ‌قم، اسوه.

افلاکی، احمد بن اخی ناطور (1385)، مناقب العارفین (2 جلد)، به کوشش تحسین یازیجی، تهران، دنیای کتاب.

دلبری‌پور، اصغر (1372)، «ملمّعات یونانی ـ فارسی مولانا»، نامة فرهنگ، شمارة 10 و 11.

دهخدا، علی‌اکبر (1373)، لغت‌نامه (15 جلد)، تهران، دانشگاه تهران.

رادفر، ابوالقاسم (1387)، «پژوهشی تطبیقی در وجوه مشترک فرهنگ و ادبیّات فارسی و یونانی»، مطالعات ادبیّات تطبیقی، شمارة 5.

ریاحی، محمّدامین (1350)، نفوذ زبان و ادبیّات فارسی در قلمرو عثمانی، تهران، امیرکبیر.

شفیعی کدکنی، محمّدرضا (1387)، غزلیّات شمس(2 جلد)، مقدّمه و گزینش و تفسیر محمّدرضا شفیعی کدکنی، تهران، سخن.

عادل، محمّدرضا (1375)،  فرهنگ عبارت‌های عربی در شعر فارسی (تا جامی)، 2 جلد، تهران، امیرکبیر.

گولپینارلی، عبدالباقی (1375)، مولانا جلال‌الدّین، دگانی، فلسفه، آثار و گزیده‌ای از آنها، ترجمه و توضیحات دکتر توفیق سبحانی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

لوئیس، فرانکلین (1385)، مولانا، دیروز تا امروز، شرق تا غرب، ترجمة حسن لاهوتی، تهران، نامک.

ماهیار نوّابی، یحیی (1369)، «غزلی از مولانا با قافیة یونانی»، مجلّة آینده، سال شانزدهم، شمارة 9-12.

مولوی، جلال‌‌الدّین محمّد (1363)، کلّیّات شمس یا دیوان کبیر (10 جلد)، با تصحیحات و حواشی بدیع‌الزّمان فروزانفر، تهران، امیرکبیر.

ــــــــــــــــــــــــ (1389)، دیوان کبیر، کلّیّات شمس تبریزی (نسخة قونیّه)، 2 جلد، تصحیح توفیق سبحانی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

ــــــــــــــــــــــــ (1386)،دیوان کبیر، کلّیّات شمس تبریزی، (نسخة عکسی قونیّه)، 2 جلد، تهران، مؤسّسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.

ــــــــــــــــــــــــ (1387)، غزلیّات شمس تبریز (2 جلد)، مقدّمه و گزینش و تفسیر محمّدرضا شفیعی کدکنی. تهران، سخن.

ــــــــــــــــــــــــ ، غزلیّات شمس، فیلم 46، دانشگاه تهران، اصل نسخه: موزة قونیّه.

ــــــــــــــــــــــــ ، غزلیّات شمس، عکس 381، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، اصل نسخه: کتابخانة اسعد افندی.