نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

• المیرا تسلیمی ¹
• علیرضا فولادی ²

¹ دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، اصفهان، کاشان، ایران.

² عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان

چکیده

اسطوره‌کاوی از نظریه‌های مطرح در اسطوره‌شناسی است که امکان کاربرد برای نقد اسطوره‌ای را دارد. اسطوره‌کاوی از سوی دنی دو روژمون با رویکرد اسطوره‌کاوی فرهنگی متن‌محور و اسطوره‌کاوی فرهنگی مؤلف‌محور مطرح شد و از سوی ژیلبر دوران، به اسطوره‌کاوی اجتماعی تمایل پیدا کرد. در رویکرد اخیر، پس از یافتن ردپای یک اسطوره در متن مورد تحقیق، ‌روایت اسطوره‌ای آن را بازمی‌یابند و به تحلیل مضمونی آن ‌روایت و سپس تحلیل مضمونی کاربردهای آن اسطوره در متن مورد تحقیق و سرانجام تحلیل اجتماعی تفاوت‌های کاربرد آن در این دو می‌پردازند تا چند و چون بازتولید هویت فرهنگی را نشان دهند. مقالة حاضر بر اساس روش ژیلبر دوران به اسطوره‌کاوی آب در متون عرفانی اسرارالتوحید، تمهیدات، تذکره‌الاولیا، عوارف‌المعارف و مرصادالعباد پرداخته‌ است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی سرانجام نتیجه گرفته است که اسطورة آب در میان اسطوره‌های ایرانی و غیرایرانی، با مضامینی مانند تقدس، حیات‌بخشی، تطهیر، نماد بودن برای آگاهی، دخترانگی و زیبایی، بارورکنندگی، مبارزه با خشکسالی، درمانگری و جاودانگی، میرانندگی و عنصر فرودین آمده است. با این حال در پنج متن عرفانی مورد تحقیق، کارکردهای متعالی‌تری مانند تقدس الهی، حیات‌بخشی بنیادین، تطهیر درون، نماد بودن برای فراآگاهی، مغلوبیت نزد عارف، مدیوم بودن برای عارف، میرانندگی و تغییر خاصیت، یافته است، تا جایی که همه به قابلیت‌های ماورای طبیعی آب از دید عارف و قابلیت‌های ماورای طبیعی عارف در برخورد با آب بازمی‌گردند و همین تفاوت‌ها اسطورة آب را نزد عارفان، به الهیات آب بدل ساخته است.

کلیدواژه‌ها

• "
• اسطوره‌کاوی"
• نقد اسطوره‌ای"
• زبان عرفان"
• اسطورة آب"
• ، "
• ژیلبر دوران"

موضوعات

• زبان و ادبیات فارسی

عنوان مقاله [English]

Mythanalyse of Water in the Language of Mysticism Based on Five Mystical Texts

نویسنده [English]

• Elmira Tslimi ¹

¹ PhD graduate in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of Kashan, Kashan, Iran. el.taslimi@gmail.com

²

چکیده [English]

Mythanalyse is one of the theories in mythology that can be used for mythological criticism. Mythanalyse was introduced by Denis de Rougemont with the approach of text-based cultural Mythanalyse and author-based cultural Mythanalyse, and by Jilbert Dourand, it change to social Mythanalyse. In the latter approach, after finding myth in the text, they express its narrative and examine it. After that researcher describe meaning of myth in mystic texts, Also They are speaking about social analysis in mystic books, This article is based on the Gilbert Durand method, examines the myth of water in the mystical texts of Asrar al-Tawhid, Tamhidat, Tazkir al-Awliya, Awarif al-Ma'arif, and Mersad al-Ibad. This article, using a descriptive-analytical method, has finally concluded that the myth of water, among Iranian and foreign myths, has themes such as holiness, life-giving, purification, being a symbol for awareness, girlhood and beauty, fertility, fighting drought, healing and immortality, mortality, and the element of fertility. However, in the five mystical texts under study, more transcendent functions such as fundamental life-giving, profound purification, holiness, playing the role of a symbol for metaconsciousness, being under the control of a mystic, being a mystic medium, and death and transformation have been attributed. To the extent that everyone returns to two major functions for the myth of water in the mystical community, namely the supernatural capabilities of water and the supernatural capabilities of the mystic and these differences have transformed the myth of water into the theology of water among mystics.

کلیدواژه‌ها [English]

• "
• Mythanalyse"
• mythological criticism"
• mystical language"
• water myth"
• , "
• Gilbert Durand"