ادب فارسی

انتساب‎‌شناسی سبک‌شناختی اشعار شاطر عباس صبوحی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

علیرضا فولادی

عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان

https://doi.org/10.22059/jpl.2025.395359.2308
چکیده
شاطر عباس صبوحی، شاعر عصر ناصری است که دیوان‌های منتشرشده به نام او را علاقه‌مندان وی پس از وفاتش فراهم آورده‌اند و این کار، ضمن حفظ برخی اشعار او، بعضی اشعار شاعران دیگر را اشتباهاً در دیوان وی قرار داده است. بااین‌حال، امروزه 8 غزل و 2 شعر ناتمام قطعی از شاطر عباس می‌شناسیم که می‌توانند به سبک‌شناسی دقیق‌تر بازمانده‌های شعر وی یاری برسانند. مقاله حاضر به روش توصیفی- تحلیلی، با استفاده از سبک‌شناسی لایه‌ای، انتساب‌شناسی شعرهای محتمل‌ صبوحی را در مقایسه با شعرهای قطعی این شاعر بر عهده دارد. تحلیل کمّی، با تکیه بر حساب احتمالات، افزون بر این که راهنمای شناخت ویژگی‌های سبکی شعرهای قطعی صبوحی است، به ارائه جدول بسامد کاربرد این ویژگی‌ها در شعرهای محتمل‌ شاعر می‌انجامد تا از این طریق میزان احتمال صحت و سقم انتساب این اشعار به دست آید. این مقاله، سرانجام، بر پایه آمار کاربرد ویژگی‌های برجسته‌تر سبکی، ضمن دو دسته شعرهای او در ده لایه آوایی، واژگانی، صرفی، نحوی، بلاغی- لفظی، بلاغی- معنوی، وزنی، قافیه‌ای، موضوعی و مضمونی، نتیجه گرفته است که از 35 غزل، 1 مخمس، 1 قطعه، 10 رباعی، 13 شعر ناتمام و 1 ترانه عامیانه و جمعاً 61 شعر محتمل‌‌ صبوحی، تنها 16 غزل و 1 مخمس و 4 رباعی و 1 قطعه و 8 شعر ناتمام و جمعاً 30 شعر، احتمال بیشتری برای صحت انتسابشان به این شاعر دارند.

کلیدواژه‌ها

شعر دورة قاجاریه"
مکتب بازگشت"
شاطر عباس صبوحی"
انتساب‌شناسی"
"
سبک‌شناسی"
موضوعات

عنوان مقاله English

Stylistical Attributionology of Shater Abbas Sabouhi's Poems

چکیده English

Shater Abbas Sabouhi was a poet of the nasrian era whose divans published under his name were collected by his admirers after his death. this work, while preserving some of his poems, has mistakenly included some poems by other poets in his divan. however, we know 8 ghazals and 2 unfinished Poem of correct attribution from Shatter Abbas that can hlep the exact stylistics of his poetry. the present article uses a descriptive-analytic method to identification the poet's possible poems compared to his true poems. quantitative analysis based on probability theory, in addition to providing guidance for identifying stylistic features of certain poems by Sabohi, leads to the presentation of a table of the frequency of use of these features in the poet's probable poems in order to obtain the probability of correctness or incorrectness of attribution of these poems. this article, finally, according to the use statistics of more prominent stylistic features in ten layers including phonetic, lexical, morphological, syntactic, rhetorical-literal, rhetorical-spiritual, meterical, rhymical, thematic and motific, has concluded that 35 gazals, 1 mokhammas, 1 ghet'e, 10 roba'i, 13 unfinished poems and 1 folk song and 61 probable poems in total, Only 16 ghazals, 1 mokhammas, 4 roba'is, 1 ghet'e and 8 unfinished poems have more and more ability to be attributed to Sabouhi and the rest do not have this possibility or have it less and less.

کلیدواژه‌ها English

Poetry of the Qajarian Period"
School of Bazgasht"
Shater Abbas Sabouhi"
Attributionology"
"
Stylistics"
 
حائری، سید هادی. (1375). «شاطر عباس، یکی از عوام‌الناس و شاعری بااحساس؛ بخش اول». آشنا، سال پنجم، شماره 28، فروردین و اردیبهشت، 27-42.
ــــــــــــــ (1375). «شاطر عباس، یکی از عوام‌الناس و شاعری بااحساس؛ بخش دوم». آشنا، سال پنجم، شماره 29، خرداد و تیر، 33-50.
ــــــــــــــ (1375). «شاطر عباس، یکی از عوام‌الناس و شاعری بااحساس؛ بخش سوم». آشنا، سال پنجم، شماره 30، مرداد و شهریور، 10-21.
ــــــــــــــ (1375). «شاطر عباس، یکی از عوام‌الناس و شاعری بااحساس؛ بخش چهارم». آشنا، سال پنجم، شماره 31، مهر و آبان، 57-73.
دهخدا، علی‌اکبر. (1363). امثال و حکم. چاپ ششم. تهران: امیرکبیر.
ــــــــــــــ (1377). لغت‌نامه. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.
ریاحی خویی، محمدامین. (1319). «شاطرعباس صبوحی». ارمغان. سال بیست و یکم، شماره 4، تیر، 201-205.
ــــــــــــــ (1320). «شاطرعباس صبوحی». ارمغان. سال بیست و دوم، شماره 2-3، اردیبهشت و خرداد، 114-117.
زرین‌کوب، عبدالحسین. (1378). نه شرقی نه غربی انسانی؛ مجموعه مقالات، تحقیقات، نقدها و نمایش‌واره‌ها. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
سیدالحکماء لاریجانی، یحیی بن علی‌محمد. (1335-1338ق). جُنگ سیدالحکماء لاریجانی. نسخه خطی. قم، کتابخانه آیه‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، شماره 13805.
شمس لنگرودی. (1375). مکتب بازگشت؛ بررسی شعر دوره افشاریه، زندیه، قاجاریه. ویرایش دوم. تهران: مرکز.
صبوحی، عباس. (1307). جزوه سوم از غزلیات مرحوم شاطر عباس صبوحی رحمه‎ الله علیه. چاپ اول [سنگی]. طهران: کتابخانه حسن آقای گودرزی ستوده و کتابخانه میرزا اسدالله شهشهانی.
صبوحی، شاطر عباس. (1314). غزلیات مرحوم شاطر عباس صبوحی رحمه‎ الله علیه. چاپ چهارم [سنگی]. طهران: کتابخانه حسن آقای گودرزی ستوده و کتابخانه میرزا اسدالله شهشهانی.
ــــــــــــــ (بی‎‌تا). دیوان و غزلیات شاطر عباس صبوحی. بی‌چا. تهران: کتافروشی محمدحسن علمی.
ــــــــــــــ (1362). دیوان شاطر عبّاس صبوحی. به کوشش احمد کرمی. چاپ اول. تهران: ما.
صبوحی قمی، شاطر عباس. (1391). دیوان کامل اشعار شاطر عبّاس صبوحی قمی. به تحقیق و اهتمام حسن گل‌محمدی (فریاد). چاپ اول. تهران. علم.
صفائی ملایری، ابراهیم. (1319). «شاطر عباس صبوحی»، ارمغان. سال بیست و یکم، شماره 2-3، اردیبهشت و خرداد، 155-157.
طاهری شهاب، سید محمد. (1342). «دیوان شاطر عباس صبوحی قمی با شرح حال و آثار شاعر». سال‌نامه کشور ایران. سال هیجدهم، 278-305.عماد، علی‌اکبر. (1391ق). رنگارنگ. چاپ دوم. تبریز: قرشی.
فولادی، علیرضا. (1398). «زندگی و شخصیت شاطر عباس صبوحی». کاوش‌نامه زبان و ادبیات فارسی. سال بیستم، شماره 40، بهار، 71-95.
فیض، علی‌اکبر. (1393). تذکره شعرای معاصرین دارالایمان قم. مقدمه و تصحیح: علیرضا فولادی، تعلیقات و فهارس: رقیه فراهانی. قم: نور مطاف.
ذکاوتی قراگزلو، علیرضا. (1366). «شاعران عامه‌پسند در ادب عربی و شاعران پیشه‌ور و عامی». کیهان فرهنگی. سال چهارم، شماره 10، دی، 25-27.
کفاش خراسانی و صبوحی، شاطر عباس. (1365). دیوان کفاش خراسانی و شاطر عباس صبوحی. گردآورنده: فؤاد صبوری. چاپ اول. تهران: پیری.
میرزاده عشقی، سید محمدرضا. (1357). کلیات مصور میرزاده عشقی. چاپ پنجم. تهران: امیرکبیر.
References
Dehkhoda, A. A. (1984). Proverbs and wisdoms. Sixth edition. Tehran: Amir Kabir. [In Persian].
Dehkhoda, A. A. (1998). Loghatname. Second edition. Tehran: University of Tehran. [In Persian].
Emad, A. A. (2012). Colorful. Second edition. Tabriz: Qorashi. [In Persian].
 Feyz, A. A. (2014). The Biography of Contemporary Poets of the Qom Dar-Al-Iman. Introduction and correction: Ali Reza Foladi. Qom: Noor-E-Mataf. [In Persian].
Fouladi, A. R. (2019). "The Life and Personality of Shater Abbas Sabouhi". Kawsahnameh. Vol. 20, No. 40, PP. 71-95. [In Persian].
Haeri, S. H. (1996). "Shater Abbas, one of the common people and a emotional poet; Part One". Ashna, Vol, 5, No. 28, PP. 27-42. [In Persian].
Haeri, S. H. (1996). "Shater Abbas, one of the common people and a emotional poet; Part Two". Ashna, Vol. 5, No. 29, PP. 33-50. [In Persian].
Haeri, S. H. (1996). "Shater Abbas, one of the common people and a emotional poet; Part Three". Ashna, Vol. 5, No. 30, PP. 10-21.  [In Persian].
Haeri, S. H. (1996). "Shater Abbas, one of the common people and a emotional poet; Part Four". Ashna, Vol 5, No. 31, PP. 15-16. [In Persian].
Kaffash Khorasani; Sabouhi, Sh. A. (1986). Divan of Kaffash Khorasani and Shater Abbas Sabohi. Publisher: Fuad Sabouri. First edition. Tehran: Piri. [In Persian].
Mirzadeh Eshghi, S. M. (1978). Mirzadeh Eshghi's Illustrated collection of poems. Fifth edition. Tehran: Amirkabir. [In Persian].
Riyahi Khoei, M. A. (1980). "Shatar Abbas Sabouhi". Armaghan. Vol. 21, No. 4, PP. 201-205. [In Persian].
Riyahi Khoei, M. A. (1981). "Shatar Abbas Sabouhi". Armaghan. Vol. 22, No. 2-3, PP. 114-117. [In Persian].
Zarrinkoub, A. (1999). Neither Eastern nor Western Humanity; Collection of Articles, Research, Criticisms and Plays. Third Edition. Tehran: Amir Kabir. [In Persian].
Sabouhi, A. (1988). Third Booklet of the Ghazals of the Shater Abbas Sabouhi, First Edition [lithography]. Tehran: Hassan Agha Goodarzi Sotoudeh Library and Mirza Asadollah Shahshahani Library. [In Persian].
Sabohi, Sh. A. (1995). Ghazals of the Shater Abbas Sabouhi, Fourth Edition [lithography]. Tehran: Hassan Agha Goodarzi Sotoudeh Library and Mirza Asadollah Shahshahani Library. [In Persian].
Sabouhi, Sh. A. (No date). Divan and Ghazals of Shater Abbas Sabouhi. Tehran: Mohammad Hasan Elmi's Bookstore. [In Persian].
Sabouhi, Sh. A. (1983). Divan of Shater Abbas Sabouhi. Edited by Ahmad Karami. First edition. Tehran: Ma. [In Persian].
Sabouhi Qomi, Sh. A. (2012). Complete collection of poems by Shater Abbas Sabouhi Qomi. Researched and edited by Hassan Golmohammadi (Faryad). First edition. Tehran. Elm. [In Persian].
Safaei Malayeri, E. (1930). "Shater Abbas Sabohi", Armaghan. Vol. 21, No. 2-3, PP. 155-157. [In Persian].
Seyyed Al-Hokama Larijani, Y. (1335-1338 AH). The Collection of Seyyed Al-Hokama Larijani. Manuscript. Qom, Grand Ayatollah Mar'ashi Najafi Library, No. 13805. [In Persian].
Shams Langaroudi. (1996). School of Bazgasht; A Study of Poetry of the Afsharian, Zandian and Qajaria Periods. Second Edition. Tehran: Markaz. [In Persian].

صفحه اصلی

تماس با ما