نوع مقاله : علمی- پژوهشی
نویسندگان
استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
چکیده
در نظامهای سلسلهمراتبی قدرت، یکی از مهمترین مؤلفههای ارتباطی، حفظ تناسب و تعادل میان جایگاه گوینده و مخاطب است؛ هرگونه عدول از این تناسب، بهویژه از سوی فرودستان، میتواند به تنش و حتی مجازات بینجامد. پژوهش حاضر با رویکردی شناختی به واکاوی طنز تقابلی در لطایفالطوایف فخرالدین علی صفی میپردازد و تلاش دارد با تکیه بر نظریه وارونگی شکل-زمینه در زبانشناسی شناختی، سازوکارهای زبانی و مفهومی براندازی گفتمان سلطه را در کنشهای زبانی فرودستان تحلیل کند. طنز تقابلی به مثابه کنشی گفتمانی در بستر تعاملات نابرابر، از طریق بازتعریف معنا، به کنشگر فرودست امکان میدهد تا موقعیتی تهدیدآمیز را به سود خود وارونه سازد و تفوق زبانی موقتی اما معناداری به دست آورد. تحلیل سی حکایت منتخب در این اثر نشان داد که گویندگان فرودست از سه نوع تناظر زبانی- ساختاری، چندمعنایی و استعاری- برای برهمزدن چارچوب ادراکی سلطه بهره میبرند. تحلیل کیفی حکایات نشان میدهد که وارونگی شکلـزمینه، بهمثابه سازوکاری بنیادین، به گوینده اجازه میدهد عناصر پنهان یا حاشیهای گفتار آغازگر را به مرکز معنا منتقل کرده و از دل آنها سازهای جدید، خلاق و گاه تحقیرآمیز برای پاسخ بسازد. این راهبرد، نهتنها نقش مهمی در ایجاد خنده و غافلگیری دارد، بلکه ابزاری انتقادی برای تضعیف ساختارهای قدرت مستقر در متن و فراتر از آن محسوب میشود و در عین حال از این راهکار بویژه تناظر در سطح چندمعنایی در جهت سانسور و عبور از غضب نظام قدرت بهرهمند گردد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Formation of Adversarial Humor in the Interactions of Inferior and Superior People; A Cognitive Analysis of the Tales of the Lataif al-Tawaif
نویسندگان [English]
- majid houshangi
- zeinab akbari
Assistant Professor of Persian Language and Literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده [English]
The present study, with a cognitive approach, analyzes the Adversarial Humor in Fakhreddin Ali Safi's Latayef al-Tawaif and attempts to analyze the linguistic and conceptual mechanisms of subverting the discourse of dominance in the linguistic actions of the subordinates, relying on the theory of form-ground inversion in cognitive linguistics. As a discursive action in the context of unequal interactions, Adversarial Humor allows the subordinate actor to invert a threatening situation to his advantage and gain temporary but meaningful linguistic superiority through the redefinition of meaning. The analysis of thirty selected anecdotes in this work showed that subordinate speakers use three types of linguistic correspondences—structural, polysemous, and metaphorical—to disrupt the perceptual framework of domination. Qualitative analysis of the anecdotes shows that form-ground inversion, as a fundamental mechanism, allows the speaker to move hidden or marginal elements of the initiating discourse to the center of meaning and to construct from them a new, creative, and sometimes derogatory structure for the response. This strategy not only plays an important role in generating laughter and surprise, but is also considered a critical tool for undermining the power structures established in the text and beyond it, and at the same time, this strategy, especially the correspondence at the polysemous level, can be used to censor and bypass the wrath of the power system.
کلیدواژهها [English]
- Adversarial Humor
- cognitive linguistics
- form-ground inversion
- tribal humor
- linguistic correspondence
)