The Impact of the Story of Div-e Gavpai and the Religious Sage in Marzbannameh from the Storeis of Prophet Moses (pbuh) and Prophet Mohammad (pbuh)

Document Type : Research Paper

Author

Assistant professor of Persian Language and Literature‚ Shahid Chamran University of Ahvaz‚ Ahvaz‚ Iran

10.22059/jpl.2022.336253.2007

Abstract

One of the most important and challenging stories of Marzbannameh is Div-e Gavpai and the religious sage, which covers the fourth chapter of this book and is viewed from different angles. One of the reasons for various speculations about this story is the association of meanings and its connection with a range of religious, historical, mythological narratives and narrative themes in the Iranian mythology and Saami stories that each one has some thematic similarities with the story of Div-e Gavpai and the religious sage. It is likely that Varavini intended to intentionally include some signs and evidence in the text to guide the wise reader to those narrations. Accordingly, while expanding the intentions and dimensions of the story and connecting the audience's mind with similar narrations, he establishes coherence and coordination between the phrases of the fourth chapter of Marzbannameh. Research on this subject has explored this story more from the perspective of mythological critique and related narrative patterns and religions of ancient Iran while its relationship with Saami stories such as the story of Prophet Moses (pbuh) and Prophet Muhammad (pbuh) in religious and historical texts has been neglected. In this paper, with a descriptive-analytical method and based on intra- and extra-textual evidences and presenting structural, verbal and content documents, the similarities and relations of this story with the mentioned narrations are explained. It is also shown that how Varavini, with the help of his own art and the use of storytelling techniques, has created a multi-layered narrative discourse from which different voices can be heard.

Keywords

Main Subjects


قرآن کریم.
 آمدی، عبدالله (1366)، غرر الحکم و دررالکلم، تحقیق مصطفی درایتی، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
اسعدی، مریم‌ (1384)، «دیوان در دیوان ناصرخسرو»، پژوهشنامۀ ادب غنایی، سال سوم، ش 4، بهار و تابستان، 5-26.
اسفندیار، محمود رضا و طاهره بیطرفان (1389)، «نگاهی به ابعاد عرفانی داستان موسیع و خضر در قرآن»، نامۀ الهیات، ش 11، تابستان، 7-20.
پورنامداریان، تقی (1385)، داستان پیامبران در کلیّات شمس، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
تفضّلی، احمد (1393)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، چاپ ژاله آموزگار، تهران، سخن.
حسینی، سیده معصومه (1396)، «تحلیل جنبه‌های مانوی داستان دیو گاوپای و دانای دینیِ مرزبان‌نامه»، جستارهای ادبی، سال پنجاهم، ش199، زمستان، 27-47.
خطیبی، حسین (1366)،  فنّ نثر در ادب پارسی، تهران، زوّار.
راستگو، سیدمحمّد (1398)، تجلّی قرآن و حدیث در شعر فارسی، تهران، سمت.
رزمجو بختیاری، شیرین و الهام خلیلی جهرمی (1390)، «نقد اسطوره‌گرای باب دیو گاوپای و دانای دینی مرزبان‌نامه»، فصل‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، سال دوم، ش4، زمستان، 69-82.
رضاپور، زینب (1400)، «زیبایی‌شناسی صنعت حلّ در مرزبان‌نامه با تأکید بر آیات قرآنی»، متن‌شناسی ادب فارسی، سال سیزدهم، شمارۀ سوم (پیاپی 51)، پاییز، 49-65.
رضایی، مهدی (1389)، «مرزبان‌نامه یادگاری از ایران عهد ساسانی»، پژوهشنامۀ زبان و ادب فارسی (گوهر گویا)، سال چهارم، ش اول (پیاپی13)، بهار، 47-68.
رکنی، محمّدمهدی (1392)، آشنایی با علوم قرآنی، تهران، سمت.
شمیسا، سیروس(1378)، فرهنگ تلمیحات: اشارات اساطیری، داستانی، تاریخی و مذهبی در ادبیّات فارسی، فردوس، تهران.
ـــــــــــــــ (1361)، «مرزبان‌نامه و خاطرۀ شکست دیوان»، چیستا، ش10، خرداد ، 1276-1283.
صدوق ، محمّد (1383)، علل‌الشرایع، ج 1، قم، مکتبة الداوری، 1383.
ـــــــــــــــ (1373)، عیون أخبار الرضا ع، ترجمۀ حمیدرضا مستفید و علی‌اکبر غفاری، ج 2، تهران، صدوق.
طبری، محمّد بن جریر (1378)، تاریخنامۀ طبری (پیش از اسلام)، گردانیدۀ منسوب به بلعمی، چاپ محمّد روشن، ج 1، تهران، سروش.
ـــــــــــــــ (1373)، تاریخنامۀ طبرى (دوران اسلامی)، گردانیدۀ منسوب به بلعمى، چاپ محمّد روشن، تهران البرز.
ـــــــــــــــ (1356)،  ترجمۀ تفسیر طبری، چاپ حبیب یغمایی، ج 4، تهران، توس.
طبرسی، فضل ‌بن‌ حسن (1415ق)، مجمع‌البیان فی تفسیرالقرآن، ج 9، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
فولادی، یعقوب و همکاران (1399)، «مسئله دیو گاوپای و دانای دینی مرزبان‌نامه»، جستارهای نوین ادبی، دورۀ 53، ش 2 (209)، تابستان، 69-84.
معین، محمّد (1324)، یوشت فریان و مرزبان‌نامه، تهران، مجلس شورای ملّی.
میانجی، ابواحسان (1385)، «قرآن و تخریبگران چهرۀ نبوی»، فرهنگ کوثر، ش 68، زمستان،106-109.
میبدی، ابوالفضل رشیدالدین (1376)، کشف الاسرار و عدة الابرار، چاپ علی‌اصغر حکمت، ج 9، تهران، امیرکبیر.
مینوی خرد (1391)، ترجمۀ احمد تفضّلی، به کوشش ژاله آموزگار، تهران ، توس، 1391.
نظری، علی (1391)، «ردّ پای داستان قرآنی ابراهیم ع در مژگان سیه حافظ»، کاوش‌نامه، سال سیزدهم، ش 25، پاییز و زمستان ، 233-263.
وراورینی، سعدالدین (1380)، مرزبان‌نامه، چاپ خلیل خطیب‌رهبر، تهران صفی‌علیشاه.