2021-05-23T02:28:31Z
https://jpl.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8864
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
تبیین جایگاه تشبیه در منظومه های غنایی؛ با تکیه بر پنج منظومة عاشقانه
حسین
آقاحسینی
آسیه
محمدابراهیمی
گزینش واژگان و چگونگی قرارگرفتن آنها در جمله و چینش آن براساس شرایط نحوی یا گریز از این شرایط و صور خیال را میتوان از مهمترین ویژگیهای هر زبان دانست. تحلیل زبان هر اثر باتوجّهبه ویژگیهای ذاتی آن و بررسی هنجارگریزیهای صورتگرفته در گسترة متن، میتواند بازگوکنندة نوع آن قلمداد شود. انواع تشبیه بهعنوان یکی از ارکان علم بیان در پدیدآمدن هویّت زبان متناسب با محتوای غنایی، تأثیرگذار است و در خدمت رویکرد عاطفی، ادبی و القایی این زبان قرار دارد. همچنین واژگان استفادهشده در قالب مشبّه و مشبّهبه و نیز نوع وجهشبه، درجهت تبیین زبان این آثار عمل میکند. از سوی دیگر، اغراض تشبیه و نقشی که در انتقال محتوا برعهده دارد، با نوع مضامین غنایی متناسب است و در کنار مختصات دیگر زبان غنایی، از عوامل تأثیرگذاری بر مخاطب بهشمارمی رود. در این پژوهش کوشش شده است تا نقش این رکن علم بیان در پنج منظومة عاشقانه، با موضوع واحد بررسی شود و براساس مشترکات بهدستآمده، یکی از شاخصههای زبان غنایی تبیین شود.
Eloquence
Simile
Lyrical Literature
Language
Tenor
Vehicle
attribute
2018
02
20
1
20
https://jpl.ut.ac.ir/article_66760_12071f9f7ffd8bcec8a4ce8789c36a87.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
تحلیل ساختارهای روایی غزلیّات حافظ
تیمور
مالمیر
شادی
احمدی
تصوّر رایج دربارة غزل حافظ این است که ساختار گسسته و پریشان دارد، اما روایتشناسی نشان میدهد چنین ساختاری متناسب با نوع سخن و وضعیّت عصر شاعر است؛ این گسستگی ظاهری، با خوانش خواننده به انسجام منتهی میشود. ساحت سخن و معنایی که در غزلیّات حافظ وجود دارد، نیازمند «خوانش» مخاطبان اوست. شاعر برای درک این نظام روایی از سوی مخاطبان، هماهنگ با تمامیّت غزل به شگردهای متنوعی نظیر ترکیب توصیف، حادثه و گفتوگو برای شروع غزلها، آوردن گزارههای زمانمند و مکانمند، گفتوگوسازی و پایان گفتوگویی و حدیث نفس روی آورده است. در این پژوهش، به تبیین نظام روایی غزلیّات حافظ، متناسب با موضوع، موقعیّت، مخاطب و اهداف شاعر پرداختهایم. غزلهای روایی حافظ را به دو گروه تقسیم کردهایم: غزلهایی با طرح روایی پیچیده و غیرآشکار و غزلهایی با طرح روایی آشکار. برای نشاندادن انسجام غزلیّات روایی حافظ، ساختار روایی دستة دوم، شامل بیستوسه غزل را از لحاظ نوع، تعداد و چگونگی ترکیب پیرفتها، گزارهها و رمزگانها و سایر وجوه روایی بررسی کردهایم. بیشترین استفاده از رمزگانها، مربوط به رمزگانهای گفتوگویی (94 مورد/ شامل مناظره، دیالوگ و حدیث نفس) است که خود شامل رمزگانهای حقیقتنما، پند و کنش روانشناختی میشود و نشان میدهد روایتپردازی نیز در زمرۀ اهداف غزلسرایی حافظ بوده است. بعد از این رمزگان، بهترتیب رمزگان کنشی (37)، اطّلاعاتی (29) و روانشناختی (7) کاربرد بیشتری دارند.
Narrative Disconnection
Compressing
Sequence
Narrative Designs
Narration
Sonnet
Hafiz
2018
02
20
21
39
https://jpl.ut.ac.ir/article_66742_5afa66ddbc621764e10d62c2affd950d.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
بررسی تصحیح عبهرالعاشقین (کربن- معین) از نگاه بایستههای تصحیح
سید محمد
راستگوفر
تقی
پورنامداریان
سید محمدفرید
راستگوفر
عبهرالعاشقین نوشتة روزبهان بقلی، عارف بزرگ سدۀ ششم، یکی از مهمترین آثار عرفانی فارسی است که از نگاه آموزههای عرفانی و نثر فارسی جایگاه شایانی دارد. این کتاب در سال 1337 به همّت هانری کربن و محمّد معین، بر پایۀ دو نسخۀ ناقص و پرغلط تصحیح و منتشر شد و با وجود تصحیح دیگری به کوشش جواد نوربخش، تا امروز همین تصحیح موردتوجّه پژوهشگران بوده و بیشتر کارهایی که بر بنیاد این کتاب انجام گرفته، بر پایۀ همین تصحیح بوده است. پژوهش حاضر نشان میدهد که این تصحیح در چه پایه و مایهای است و صحّت و اعتبار آن چه اندازه است؟ بدینمنظور، به شیوۀ تحلیلی و توصیفی و بر بنیاد بایستگیهای تصحیح خوب، این تصحیح را بررسیده و با مقایسۀ آن با نسخ تازهای که در دسترس مصحّحان نبوده است، به این نتیجه رسیدهایم که این تصحیح با همة کوششهای مصحّحان، به دلیل نبود نسخههای صحیح و بدخوانیهای فراوان، دستخوش افتادگیهای بسیار، افزودگیهای نابهجا، کژخوانیهای فراوان و ... است و نیز فقدان تعلیقات و توضیحاتی برای حل دشواریها، ذکرنکردن منابع اقوال و اشعار منقول در متن و نداشتن فهرستهای کارگشا، ازجمله ایرادها و کمبودهای دیگری است که تصحیح علمی تازهای از این متن مهم را ضروری میسازد.
Correction
Manuscript
Rūzbehān Baqlī
Henry Corbin
Mohammad Moein
ʿAbhar al-ʿĀšeqīn
2018
02
20
41
60
https://jpl.ut.ac.ir/article_66751_fb498a23132cdc7eab14d686b7e95eee.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
کارکرد زیباییشناختی نماد در دیوان سنایی
منظر
سلطانی
محمد
ویسی
سنایی غزنوی مبتکر سبک نمادگرا در ادبیّات عرفانی فارسی است. خلاقیّت او در نمادپردازی، بهویژه در حوزۀ نمادهای قلندری و اسطورهای و تلفیق عناصر ژانرهای مختلف، پس از او موردپسند و مقبولیّت فراوان شاعران قرار میگیرد. نماد، افزون بر گسترش ظرفیّت زبان و ممکنساختن بیان معانی عمیق عرفانی، در زیباییآفرینی متون ادبی نیز تأثیری فراوان دارد. این جستار تلاش میکند با تحلیل سبک نمادگرای سنایی در دیوان او، نقش نماد را در آفرینش زیبایی و جایگاه آن را در تعالی ادبیّت اشعار او روشن سازد و به این پرسش پاسخ دهد که نماد چگونه و با چه روشهایی وجه زیباییشناختی شعر سنایی را تقویت کرده است؟ نتایج این تحلیل بیانگر آن است که زیباییآفرینی نماد در دیوان سنایی حاصل عواملی چون خلاقیّت و خیالانگیزی، ابهام و چندمعنایی، اتّحاد تجربه و تصویر، انتقال صادقانۀ عواطف و انسجام و پیوستگی میان بخشهای مختلف عالم و بهتبع آن متن ادبی است.
Aesthetics
Aesthetic Emotion
Creativity
Ambiguity
symbol
Sanā'ī Ghaznavi
2018
02
20
61
80
https://jpl.ut.ac.ir/article_66746_12486f048c4c8b8a91ed8974dff0f72a.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
نمودهای عرفان عملی و وحدت شهود در دیوان عطّار نیشابوری
شیرزاد
طایفی
بخش عملی عرفان، ساحت یافتههای رفتاری و تجربی یک عارف است که براساس منش سلوکانه در مسیر تعالی تهذیب نفس و تطهیر باطن و رسیدن به کنه هستی، استغراق در آن و شهود آن، به نوعی جهانبینی توحیدی به نام «وحدت وجود» منجر میشود که پایههای آن را تجربیات شهودی تشکیل داده است؛ ازاینرو، عرفای شهودی آن را با عنوان «وحدت شهود» خواندهاند؛ بهعبارتدیگر، در این نوع عرفان توحیدی، وحدت وجود شهودی، تجربه و اثبات میشود. نمود این نوع عرفان عملی و شهودی در آثار عارفی چون عطّار نیشابوری، در قالب غزلیّات دیوان وی مشهود است. با بررسی ابیاتی که این نوع جهانبینی را به تصویر میکشد، میتوان به چشمانداز روشنی از نگرش عرفانی عطّار دربارۀ مسئلۀ توحید دست یافت. عطّار نیشابوری در آینۀ غزلیّات خود که مبتنی بر تجربیات روحانی و در نتیجة احراز مقامات بالای عرفانی است، وحدت وجود خاصّ خود را که بینشی تلفیقی و از نوع شهودی آن است، مطرح میکند. در پژوهش پیشرو، به روش استقرایی- تحلیلی و با بررسی غزلیّات دیوان عطّار نیشابوری، به بازکاوی نوع نگرش وی و اثبات وحدت وجود شهودی این عارف موحد پرداختهایم.
Unity of Intuition
Pantheism
Practical Mysticism
Theoretical Mysticism
Divan of Sonnets
Attar of Nishapur
2018
02
20
81
100
https://jpl.ut.ac.ir/article_66743_35fa36f31f1d687d29307894e04401d5.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
نفوذ تفسیرهای عرفانی در ذهن و زبان مولانا
مریم
مشرف المُلک
نفوذ قرآن و تفسیر قرآن در مثنوی بسیار زیاد است؛ بهگونهایکه مثنوی را به گنجینة تفسیر قرآن بدل ساخته است، امّا در میان تفسیرهای مختلفی که مورد استفادة مولانا بوده تاکنون به تفسیرهای عرفانی چهار قرن اوّل کمتوجّهی شده است. در این مقاله با تکیه بر تفسیر سهل بن عبدالله تستری (وفات: 283ق) و ابوعبدالرّحمن سُلَمی (وفات: 412ق) نشان میدهیم که رویکرد باطنی مولانا به قرآن و شیوۀ تأویل آیات قرآنی در مثنوی، متأثّر از تفسیرهای عرفانی کهن است. موضوعاتی چون جدال با نفس، تعبیر از نفس به بت و «عِجل» (گوساله)، مکر نفس، و همچنین فرازهایی از آداب صوفیّه چون جوع و اکل حلال و پرهیز از آزار و نوعدوستی، در این تفسیرها آمده که در مثنوی بازتاب یافته است. همچنین موضوعات دیگری چون مکر و استدراج الهی، توکّل و ترک تدبیر در مثنوی، ریشه در تفسیرهای عرفانی قرآن دارد. مولانا این روش تأویلی را آگاهانه به کار بسته و ازاینرو مثنوی را «کشّاف قرآن» نامیده است.
Mystical Interpretation
Mathnavi Manavi
Haqayeq al- Tafsir
Abu Abd al- Rahman Sulami
Sahl ibn Abdullah Tustari
Mowlavi
2018
02
20
101
116
https://jpl.ut.ac.ir/article_66740_1861fb48bc1222403517aa96155b6c46.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
بازجستِ شاخة گمشدة شجرة تصوّف نقشبندی ماوراءالنّهر در سدههای 12 و 13 هجری
یلدا
آزرمی
نجف
جوکار
طریقت صوفیانة «نقشبندیه» به بنیادگذاری بهاءالدّین نقشبند که از دل جریان تصوّف خواجگان در ماوراءالنّهر سربرآورد، در سیر تحوّل و تطوّر خود با عبور از مرزهای جغرافیاییِ مولد و منشأ خود و با ایجاد رابطه با نهاد قدرت و ورود در عرصة سیاست، توانست به یکی از ماناترین و مؤثرترین سلاسل صوفیّه و جریانهای دینی آسیای مرکزی بدل شود؛ اگرچه تصوّف نقشبندیه، طریقتی ایرانی محسوب میشود، پژوهشهای علمی ناچیزی در ایران دربارة آن انجام یافته است؛ بنابراین، ضرورت و اهمیّت توجّه به پیشینة فرهنگی حوزة ماوراءالنّهر بهعنوان بخشی از ایران کهن، ریشهشناسی سیر عرفان و تصوّف در منطقه و بررسی سیر ظهور و تطوّر نقشبندیه موجب شده است تا در این مقاله با استفاده از منابع اسنادی و با شیوة تاریخنگارانه و موردپژوهانه و با بهرهگیری ازیگانه نسخة خطی تحفةالرّسول و فرید المکتوبات، نوشتة میراحمد کشّی، از صوفیان تصوّف نقشبندی ماوراءالنّهر، به بازجست شاخهای کوچک و گمشده از تصوّف نقشبندی در دیار فرارودان پرداخته شود. فرضیة این پژوهش بر آن است که با شناسایی برخی از شخصیّتها و آثار و رسالهای کمتر شناختهشده از طریقت نقشبندی، به ترسیم شاخهای فرعی از شجرهنامة سلسلة پرگروندة نقشبندیه دست یابد.
Sufism
Naqshbandiyya
Transoxiana
Mir Ahmad Kashi
Tuhfa al-Rasūl
Farīd al-Maktūbāt
2018
02
20
117
131
https://jpl.ut.ac.ir/article_66741_94d7e9bbbf67d967941bbf0b6d53ac43.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1396
7
2
نظریّة ادبی سبک هندی؛ با تأکید بر اشعار صائب تبریزی
شهربانو
بابایی
عبداله
طلوعی آذر
فاطمه
مدرسی
دیدگاههایی که شاعران هر دوره دربارة تعریف شعر ارائه میکنند، روشنگر ویژگیهای نوع شعری است که در آن دوره مقبول طبع آنان قرار میگرفته است. مجموع این دیدگاهها بهطورکلّی میتواند به لحاظ نظری تعریف شعر مطلوب را در هر عصری برای ما روشن سازد؛ ازاینرو، میتوانیم از این دیدگاهها به «نظریّة ادبی» آن عصر یا دوره تعبیر کنیم. شاعران عصر صفوی و بهویژه برجستهترین آنها، یعنی صائب تبریزی نیز دیدگاههایی دربارة شعر در اشعارشان مطرح کرده و تعریفی متفاوت با دورههای پیشین از شعر ارائه کردهاند. مقالة حاضر سعی دارد با جستوجو در اشعار شاعران برجستة عصر صفوی و با کمکگرفتن از شعر این شاعران، ویژگیهای نظریّة شعری این عصر را بررسی و تبیین کند و جنبههای آن را بکاود. در این پژوهش تأکید عمده بر شعر صائب بوده است؛ زیرا برجستهترین شاعر سبک هندی است. بررسی حاضر به این نتیجه دست مییابد که تعریف شاعران از نوع شعر مطلوب در این عصر با تعریف آن در دورههای قبلی کاملاً متفاوت است. معنی و مضمون بیگانه، بهعنوان مهمترین عنصر اصلی در تعریف و ارزیابی شعر مطرح میشود که رعایتنکردن آن عدم پذیرش و مقبولیّت شعر را از سوی شاعران در پی دارد.
Literary Theory
Indian Style (sabk-i-hindi)
Nature of Poetry
Irrelevant Meaning and Content
SaibTabrizi
2018
02
20
133
149
https://jpl.ut.ac.ir/article_66744_35c86ff6d76dfb0eb1c8ce89dd65a4bc.pdf