2021-05-23T02:44:37Z https://jpl.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8488

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 علی محمد موذنی هادی انصاری آثار منظوم مولانا جلال‌الدّین پُر از آوا و نوا و موسیقی است؛ زیرا جان سراینده‌اش با موسیقی آمیخته شده و موسیقی نیز در تمام اجزای وجودش رخنه کرده است. به گواهی اشعارش، به‌ویژه غزلیّات، وی درموسیقی علمی و عملی روزگار خود مهارت و تسلّط کامل داشته است. آن دم که کلامش پر از وزن و آهنگ و موسیقی می‌شود، می‌توان معنای سخن او را دریافت که در نظر او، شعر موسیقی کیهانی است و «اصوات» از هر نوعی که باشد، بهترین ابزار برای ایجاد موسیقی است. این آواها، نواها و صوت‌ها نشانگر روح پرتلاطم و خروشان مولاناست که دمی آرام ندارد و همواره در حال تکاپو و جنبش است؛ چون می‌خواهد از «لفظ»  به «معنی» برسد و در این مسیر، موسیقی، یاریگر خوبی است. در میان انواعموسیقی که درکلام منظوم مولانا دیده می‌شود، نوعی موسیقی می‌توان یافت که صوت‌ها، آواها و تکرارآن ها نقش مهمّی در ایجاد آن دارند. مولانا در این موسیقیِ اصوات که ازهماهنگی صامت‌ها و مصوت‌ها ایجاد می‌شود و به موسیقی داخلی شعر مربوط است، از صوت (شبه‌جمله)، اسم صوت (نام آوا)، اتباع (الفاظِبه‌ظاهر مبهم، ولی موسیقی‌آفرین) و ارکان عَروضی فراوان استفاده کرده است. Phone Onomatopoeia Music Prosodic Elements Subsidiaries 2017 08 23 1 18 https://jpl.ut.ac.ir/article_64354_7908bcd7776db9e2ced257176430ae5f.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 مریم حسینی رقیه وهابی دریاکناری موضوعات و درون­مایه‌های آثار بهرام بیضایی تنوع چشمگیری دارد. وی در آفرینش‌های ادبی خود، شگردهای ادبی گوناگونی ارائه می‌دهد که در پژوهش حاضر، ضمن بررسی، تحلیل و طبقه‌بندی موضوع‌های داستانی بیضایی، این شگردها در روایتِ داستان نمایش داده می‌شود. در این پژوهش 24 اثرِ ادبی بیضایی که شامل سیزده فیلم‌نامه، هشت نمایشنامه و سه برخوانی است، بررسی می‌­شوند. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است؛ بدین‌صورت که ابتدا موضوعات مورداستفاده بیضایی مشخص و سپس دربارة هریک از آنها، نمونه‌هایی ارائه و تحلیل می‌شود. موضوعات موردعلاقة بیضایی عموماً شامل موضوعات ملی، اجتماعی، تاریخی، مذهبی و اعتراضی به سینماست. او در آثارش فضاهای بسیاری به ‌‌نمایش گذارده، ولی به ‌ارائة موضوعات اجتماعی و ملی اقبال بیشتری نشان داده و آثار متعددی در این حوزه‌ها آفریده است. وی برای طرح مضامین اجتماعی‌، از شگردهای هنری گوناگونی چون «به کارگیری اسطوره‌ها»، «اقتباس از متون کهن»، «تمثیل» و «استفاده از قابلیّت‌های ادب عامه» سود می‌جوید. storytelling subject Bahram Beyzai Screenplay Play 2017 08 23 19 38 https://jpl.ut.ac.ir/article_64350_9d1cade1f949a6a2561337988452c1be.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 محمود عابدی شهره معرفت «عتّابی» و «عتابی» در شعر گروهی از شاعران گذشته و از جمله در بیتی از سعدی آمده است. مؤلّفان فرهنگ‌های فارسی، عموماً، عتّابی را پارچه‌ای دانسته‌اند که شخصی به نام عتّاب پدید آورده یا آنکه در جایگاهی معروف به عتّابیّه (العتّابیّه)، محلّه‌ای در بغداد، بافته شده است. به نظر ما در این‌جا سهوی پیش آمده است و اصولاً نام این پارچة «راه‌راه و مخطّط»، یعنی «عتّابی» با معنی اصلی کلمة «عتّاب» در پیوند است؛ چنان‎که در کاربرد «الحمار العتّابی: گورخر» در متون عربی نیز چنین است. در این مقاله با یادآوری رای علاّمة قزوینی در این باره و عرضة شواهدی از متون عربی و فارسیِ پیش از قرن هفتم، نشان داده‌ایم که سعدی در به کار بردن «جامة عتابی» و «خر عتّابی» به آثار فارسی و عربی پیش از خود نظر داشته است. 'Attābi 'Atābi 'Atābi Garment 'Attabi Donkey Sa'adi’s poetry 2017 08 23 39 52 https://jpl.ut.ac.ir/article_64376_0f355184fbe49fa4b79cad5aed0f14dd.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 عباس ماهیار لیلا کرمی نعت حضرت رسول اکرم(ص) از زمان ظهور اسلام، هم فصل مشترک مذهبی– ادبی فرقه‌های مختلف دین اسلام است و هم فتح‌الباب دیوان‌های اغلب شاعران عربی و فارسی است. در بلاغت فارسی و عربی، نعت، زیرگونة مدح معرفی شده است. خاقانی شروانی یکی از شاعران مداح زبان فارسی‌ است که در دیوان خود و به‌ویژه در قصایدش، نعتیّه‌های فراوانی در قالب مدح سروده است. این پژوهش می‌کوشد به روش تحلیلی- توصیفی در قلمرو قصاید خاقانی، روشن کند که نعتیّه‌های وی دارای چه ساختار و مضمونی است و چه اغراض و ابزاری در این زیرگونة ادبی- بلاغی وجود دارد. با تأمل و دقّت در نعتیّه‌های فراوان خاقانی دریافتیم که این زیرگونة ادبی دارای مضامین و درون‌مایه‌های ژرف دینی است که با کمال صداقت و رعایت معیارهای اخلاقی، مستند به تاریخ، به دور از اغراق‌های افراطی و با هدف التجا و تمسک به حضرت رسول(ص) در لحظات دشوار، شناسایی معارف و آموزه‌های دینی و مذهبی و ... سروده شده است.   Persian Poetry Khāghāni Praising Praise of the Prophet Muhammad (PBUH) 2017 08 23 53 72 https://jpl.ut.ac.ir/article_64357_c72d9490a7fcc2ec923985c2eb4a7478.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 علیرضا حاجیان نژاد میرفت سلمان استعارات، کنایات، تشبیهات، مجاز و ضرب­المثل­ها علاوه بر جنبۀ تخییلی، جنبۀ فرهنگی نیز دارند. ازآنجاکه این تعبیرات آیینۀ تمام­نمای تاریخ، فرهنگ و اندیشه در هر جامعه هستند، در حوزۀ مباحث معاصر ترجمه، توجه صاحب­نظران را به خود جلب کرده ­است. ترجمۀ عناصر و جنبه­های فرهنگی گنجانده­شده در متن، در باور برخی از نظریه­پردازان معاصر امکان­پذیر نیست، درحالی­که برخی دیگر آن را در ضمن چارچوب­های خاصّی ترجمه­پذیر می­دانند. این جستار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و براساس مدل ایویر به بررسی، نقد و مقایسۀ شیوۀ ترجمۀ مفاهیم فرهنگی و صورخیال و... موجود در خطبۀ صدوهشتم نهج‌البلاغه ترجمه‌های فیض­الاسلام، شهیدی و دشتی می­پردازد. در این پژوهش تلاش می­شود به این پرسش پاسخ داده شود که ترجمۀ عناصر فرهنگی از زبان مبدأ (عربی) به زبان مقصد (فارسی) چقدر امکان­پذیر بوده است؟ نتایج این جستار گویای آن است که در بین روش­های پیشنهادشده برای ترجمۀ عناصر فرهنگی، روش تلفیقی از ترجمة برابر و معادل در فرهنگ مقصد یکی از موفق­ترین روش­هاست، درحالی­که ترجمۀ چنین تعابیر به­صورت آزاد، تنها  نقش کارکردی محض آنها را منعکس می­کند و ارزش فرهنگی تعبیر را نادیده می­گیرد. 108th Sermon of Nahj al-Balagha Cultural Elements Metaphor Allusion Proverbs Translation Methods 2017 08 23 73 94 https://jpl.ut.ac.ir/article_64363_0c9766379a2f37ba2b896b022044b310.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 سیده مریم روضاتیان فاطمه السادات مدنی عطار نیشابوری، شاعر و مؤلفی است که با قرارگرفتن در دوره­ای بین عصر سنایی و روزگار مولوی، حلقۀ اتصال آغاز و اوج مسیر عارفانۀ شعر فارسی شده است. در آثار عطار باتوجه­به آشنایی او به داستان­پردازی و استفاده از حکایات گوناگون، مشابهت­های مضمونی با یکدیگر دیده می­شود. در این پژوهش حکایات مشترک تذکرة‌الاولیا و مثنوی منطق­الطیر بررسی و برای دریافت نحوۀ ارتباط و مناسبات آنها با یکدیگر، از مباحث بینامتنی و به­ویژه نظریۀ ژرار ژنت استفاده می شود. در این نظریّه روابط بین متون بررسی شده است؛ چنان­که براساس دسته­بندی­های ارائه­شده در آن، می­توان روابط میان­بین را بررسی و تحلیل کرد. نکتۀ مهم آن است که باتوجه‌به ویژگی­های منحصربه­فرد متون ادبی زبان فارسی، می­توان از دسته‌بندی‌های پیشین فراتر رفت و برای گسترش آنها اقدام کرد. این­گونه بررسی­ها ارتباط بین آثار عطار و روش او را در نحوۀ به­کارگیری حکایات در دو کتاب مذکور روشن می­کند. همچنین آثار عطار با قرارگرفتن در جایگاه نمونه­های ادبی سبب ایجاد دسته­بندی­های تازه در حوزۀ بینامتنیت می­شوند.                                                  Intertextual Study Attar Tazkirat al-Awlia Mantiq al-Tayr Gérard Genette 2017 08 23 95 112 https://jpl.ut.ac.ir/article_64355_88df56ebfe65295638158a5aae1f646d.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 سید جواد مرتضایی سید محسن حسینی وردنجانی مکتب ایماژیسم، یکی از مکاتب ادبی است که در ادب فارسی هم ظهور قابل­توجهی دارد. تاکنون پژوهشگران علاوه بر ادب معاصر فارسی، در شعر سبک هندی نیز نمودهایی از ایماژیسم فارسی ارائه کرده­اند. ما در این پژوهش به همانندی­های موجود میان شعر خاقانی و مکتب ایماژیسم اشاره می­کنیم؛ یعنی مجموعه­ مؤلفه­هایی که باعث می­شود شعر خاقانی به­عنوان یک شاعر ایماژیست موردتوجه قرارگیرد و باتوجه­به بنیادی­ترین اصل شعر ایماژیستی، یعنی تصویر به­مثابۀ رنگ اصلی شعر، شعر خاقانی را بررسی می­کنیم و نشان می­­دهیم که در میان تمام امکانات شعری، دغدغۀ اصلی خاقانی، همانند ایماژیست­ها، تصویر (ایماژ) است. او اغلب امکانات شعری خود را درجهت آفرینش تصویر به­کارمی­گیرد و با شگردهای متنوع تصویرگری، تصویر را به مثابۀ رنگ اصلی شعر خود قرارمی­دهد. ضمن اینکه برخی از اشکالات عمدة شعر ایماژیستی مانند نبود عاطفة انسانی و عدم­امکان سرایش شعر بلند و روایی، در شعر خاقانی وجود ندارد. باتوجه­به این ویژگی­ها، می­توان شعر خاقانی را به­عنوان نمونة پیشتاز و برتر شعر ایماژیستی در ادب کلاسیک فارسی معرفی کرد. Khāghāni Imagism Imaging Techniques Main Color Poetry 2017 08 23 113 131 https://jpl.ut.ac.ir/article_64351_d7d675b47cd64ef8e7ebf6c154c53d16.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 علیرضا امامی سید محمد صاحبی فاطمه زمانی نوشدارو اثر علی مؤذنی یکی از متون ادبیّات داستانی معاصر است که در ابعادی گسترده با داستان­های اسطوره­ای و حماسی شاهنامه ازجمله رستم و سهراب، سیاوش، فریدون و ضحاک پیوند و ارتباط برقرار کرده ­است. کشف و شناخت انواع این روابط نه­تنها به درک بهتر رمان یاری می­رساند، بلکه برای شناخت ویژگی‌های برخی از داستان­های معاصر که از آثار حماسی و به­ویژه شاهنامه تأثیر پذیرفته­اند، سودمند خواهد بود. برای نیل به این مقصود، در مقالۀ حاضر، بر مبنای نظریۀ ژرار ژنت، روابط ترامتنی رمان نوشدارو با شاهنامه بررسی شده ­است؛ ژنت این رابطه­ها را به پنج دسته تقسیم می­کند: بینامتنی، پیرامتنی، فرامتنی، سرمتنی و بیش‌متنی. در این جستار نخست بحث­هایی مقدماتی دربارۀ بینامتنیت و ترامتنیت مطرح می­شود، آن­گاه محتوای رمان را به­اجمال بررسی می­کنیم و سپس در هریک از قسمت­های مقاله، به­طور جداگانه، از انواع روابط ترامتنی سخن می­گوییم­ و شاخصه­ها و مصادیق آنها را در رمان نوشدارو در قیاس و پیوند با شاهنامه بررسی و تحلیل می­کنیم. Transtextuality Intertextuality Architextuality Nuhdāru (antidote) Shāhnāmeh 2017 08 23 133 151 https://jpl.ut.ac.ir/article_64356_6582098029a9cfe149f1990901b4a26f.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 وحید عیدگاه طرقبهی وزن شعر ناصرخسرو همیشه موردتوجه ادیبان و شعرپژوهان بوده است و همواره این شاعر را با ویژگی‌های وزنی خاصش می­شناخته اند. با این­همه، کمتر پژوهش کاملی دربارة ویژگی‌های وزنی شعر او صورت گرفته ‌است. در این جستار کوشش در آن بوده است تا با بررسی دقیق بیت‌بیت شعر ناصرخسرو، دگرگونی‌های وزنی­ای که در شعرش رخ داده‌است، شناسایی و دسته­بندی شود و با به­دست­دادن بسامد هرکدام از دگرگونی‌ها، تصویر دقیق‌تری از سبک فردی این شاعر فراهم آید. مهم‌ترین دگرگونی وزنی در شعر ناصرخسرو تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند است که در برخی از کتاب­های عروضی با نام تسکین شناخته می‌شود و در شعر او از دو جهت برجسته است؛ یکی از جهت بسامد بسیار زیاد آن، و دیگری از جهت مواضع رخداد آن در زنجیرة عروضی بیت. این بررسی همچنین گامی است برای تدوین قواعد نامدوّن عروض کهن پارسی که طبیعتاً ملاک‌های کار خود را بیشتر در متن‌های کهن می‌جوید تا سخنان عروض‌نویسان. از مهم‌ترینِ این قواعدِ نامدوّن، می‌توان به امکان استفاده از تسکین در رکن نخست مصراع اشاره کرد که تاکنون کمتر بدان اشارت رفته و هنوز به کتاب‌های عروض وارد نشده ‌است. Rhythm Naser Khosrow Prosody Poetic Options Relief Variation Personal Style Persian Old Poetry 2017 08 23 153 168 https://jpl.ut.ac.ir/article_64361_6d909dbec4776c6276b69d3f6a02030d.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 مریم سیدان  غلامحسین ساعدی از داستان‌نویسانی است که در پرداختن به مسایل و مشکلات روان‌شناختی و امور مربوط به روح و روان شخصیّت‌های داستان تبحر دارد. او روان‌پزشک بود و مشاهدات عینی خود را از مسایل و مشکلات روان‌رنجورانه و روان‌پریشانۀ مردم جامعۀ عصر خویش در داستان منعکس می‌کرد. این نوشته در سه محور عمده به بحث دربارۀ بیماری‌های روانی در داستان‌های ساعدی می‌پردازد: 1. معرفی شخصیّت‌های روان‌رنجور و روان‌پریش داستان‎ها، 2. علل و عوامل ایجاد این مشکلات و بیماری‌ها و 3. شیوه‌های درمانی خاصّی که به­نظرمی‌رسد در خلال بعضی داستان‌ها برای درمانِ گروهی از بیماران عرضه می‌شود. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد افسردگی، اضطراب، حواس‌پرتی و حالاتی نظیر توهم و ازخودبیگانگی، مهم‌ترین بیماری‌های اشخاص روان‌رنجور و روان‌پریش داستان‌های ساعدی؛ و مسائل و مشکلات اجتماعی، مهم‌ترین عامل بروز مشکلات روان‌شناختی در شخصیّت‌های داستان‌های وی به­شمارمی‌روند. Sā'edi Fiction psychology Neurotic and Psychotic Characters Treatment Methods 2017 08 23 169 185 https://jpl.ut.ac.ir/article_64358_a34f79a33c9bfe577c37e0a609ecf0dd.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 محمد شادروی منش نفیسه ایرانی واژۀ «برات» در اصل برگرفته از «براءت» عربی است و به­عنوان اصطلاحی دیوانی در متون فارسی به دو معنی به­کاررفته است: یکی، سند دریافت و رسیدی که خزانه‌دار در برابر اجناسی که تحویل می‌گرفت، به آورندة جنس می‌داد و کهن‌ترین کاربردهای این اصطلاح با این معنی است؛ و دیگر مکتوبی دیوانی، مستند به مٌهر و توقیع دیوان که صاحب تحویل یا کارگزار حکومت، به موجب آن وجوه نقدی یا جنسی را که متعهد بود به شخصی پرداخت کند، به شخص یا مرجع دیگری حواله می‌کرد. ازآنجاکه آنچه در فرهنگ‌های عمومی دربارة معنی اصطلاحی و دیوانی برات آمده است، غالباً خالی از تسامح نیست، در این مقاله کوشش شده است تا اصطلاح برات باتوجه­به منابع دست اوّل استیفا تعریف و ویژگی‌ها و مشخصات ظاهری و کاربردی آن بررسی و تحلیل شود. همچنین با همین رویکرد سعی شده است تفاوت برات با اصطلاحات مشابه و مرتبط دیگر، مانند «تعلیق» و «مثنّی» بیان شود. Bureaucratic (Divāni) Terms Barāt Ta'liq Mothannā 2017 08 23 187 205 https://jpl.ut.ac.ir/article_64359_1da91950a81ed7ee8fb82f1a6c5c2d37.pdf

2017-08-23 10.22059

Persian Literature Persian Literature 2251-9262 2251-9262 1396 7 1 مجید منصوری هرچند تا با اکنون چند تصحیح از دیوان خاقانی شروانی به فرجام رسیده و تحقیقات و مقالات بسیاری در باب شناخت این شاعر دیرآشنا و تصحیح و شرح آثار وی نوشته شده است، هنوز هم بیت­های بسیاری در دیوان خاقانی می­توان یافت که اشکال در ضبط و احتمال تصحیف، آنها را از لحاظ معنایی دستخوش اختلال کرده و ارزش­های بلاغی و ادبی‌شان را نیز یکسره از میان برده است. به نظر می­رسد یکی از معیارها و روش‌هایی که امروزه می­توان در تصحیح شعرها و نوشته‌های خاقانی از آن بهره برد، تصحیح آثار خاقانی بر پایۀ آثار خود وی است. در این جستار، تصحیف فراگیرِ «پروار» به «پرواز» که در چند بیت از دیوان و نیز در تحفۀ‌العراقین و منشآت رخ داده، تصحیح و بررسی شده است و کوشش شده بر پایۀ یافتنِ ابیات و مضمون­های همسان در آثار خاقانی و سایر شاعران ادب فارسی، پیشنهادهایی برای تصحیح و توضیحِ این بیت­ها آورده شود. The Divan of Khāghāni edition Correction Parvāz Parvār 2017 08 23 207 220 https://jpl.ut.ac.ir/article_64353_eff9de08851f1d252d177a58e49b96e7.pdf