2021-05-25T13:11:11Z
https://jpl.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=3017
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
ابیات عربى شعراى عباسى در تاریخ جهانگشاى جوینى
دکتر عبدالرضا
سیف
محىالدین
امجدى
تاریخ جهانگشا یک اثر ادبى - تاریخى است که عطاملک جوینى با استفاده از صنایع لفظى و معنوى و کمک گرفتن از تشبیه و استعاره و کنایه و استشهاد به آیات و احادیث و اشعار فارسى و عربى در تلاش بوده است اثرى ادبى بیافریند. در این مقاله یکى از اجزاى مهم این اثر ادبى یعنى استشهاد به ابیات عربى مورد بررسى قرار مىگیرد.
جوینى در کتاب خود براى ادبىتر کردنِ نثر، ابیات عربى بسیارى را به کار برده است. گاهى مصرعى یا بیتى را در بطن جمله و به صورت جزئى از آن قرار داده که حذف آن سبب تشویش جمله مىشود و گاهى آن را فقط به عنوان شاهد مثالى در تایید مطلب خود به کار برده است. ابیات بسیارى از قصاید شاعران عرب در این کتاب آمده است که در این مقاله ابیات مربوط به شعراى دورة عباسى مانند ابونواس، ابوتمام، متنبّى، ابوالعتاهیه، ابوالعلاء معرّى و... مورد بررسى قرار گرفته است.
Balladry
Diwᾱn (complete works)
King(sultan)
literature
mongol
The history of Jahangosh
2011
04
21
1
14
https://jpl.ut.ac.ir/article_29394_efd7568faa5fb5109e675cd90affc275.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
تراژدی فرزندکشی در ایران و پدرکشی در یونان، تضاد، افسانه یا واقعیت (با نگاهی گذرا به این مقوله در جهان)
دکتر منوچهر
اکبری
آسیه
ذبیح نیا عمران
افسانه ها و اسطوره ها، گذشتة ملت ها را تشکیل می دهند. اساطیر جهان با یکدیگر همسانی و مشابهت دارند و گاهی نیز در جهت مخالف هم قرار می گیرند. یکی از مباحث شگفت اسطوره ها، تراژدی است که این مقاله به مبحث تراژدی فرزندکشی و پدرکشی می پردازد، در این تراژدی ها کسی پیشگویی می کند و تقدیر درست در راستای پیشگویی رقم می خورد، هیچ چیز نمی تواند مانع از تقدیر شود و همة قهرمانان افسانه ها اسیر تقدیرند.
افسانه ها و اسطوره ها، گذشته ملت ها را تشکیل می دهند. اساطیر جهان را ساخته اند و دری آرمانی و زیبا، پر از تخییل و واقعیت به روی مردم گشوده اند. جهان هست چون اسطوره هست.
infanticide
Patricide
prediction
2011
04
21
15
30
https://jpl.ut.ac.ir/article_29395_422d9b071a7b1b6a4cd4f44d841d4919.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
بررسی و تحلیل ساختاری شعر خاقانی
دکتر جلیل
تجلیل
دکتر سید غلامرضا
غیبی
باتوجه به اینکه جذابیت آثار هنری ناشی از کیفیت ساختاری آنهاست و این ساختار اثر است که میتواند با نوع کارکرد خود چه زبانی، چه بیانی و زیباشناختی در میان دیگر آثار ادبی به برجستگی رسیده و به عنوان یک اثر ادبی در جامعه مطرح شود، در این میان قصد داریم شعر خاقانی، این شاعر بی بدیل ادب فارسی را بدلیل نوع کارکرد زبانی و بیانیاش و با در نظر گرفتن همسوئی شعر و نظم در کلام او از جنبه های مختلف زبانی، بیانی، زیبائی شناختی و آشنایی زدایی مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم.
شگردهای زبان شاعرانه، مجازهای بیان شاعرانه، کاربردهای خاص دستوری و نحوی، ترکیب های معنایی جدید، نوآوری واژگانی و اینکه در شعر خود زبان اهمّیت دارد و هدف خلاقیت و آفرینش کلامی است مواردی هستند که اهمیت بحث را بیش از پیش مشخّص می کنند.
Harmony
Highlighting
Language
Structure
Words
2011
04
21
31
48
https://jpl.ut.ac.ir/article_29396_4d8e298049da8534f0ae3da97a2240e8.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
رد پای عقاب
دکتر روح الله
هادی
شعر فارسی در سالهای آغازین قرن چهاردهم شمسی شاهد دگرگونی ها، نوآوری ها، دغدغه ها، گفتگوها و اختلاف نظرهای بسیار است. در همین روزگار است که پرویز ناتل خانلری شعر عقاب را میسراید. مثنوی که از ماندگارترین سروده های معاصر است. دلیل سرودن عقاب، تقدیم آن به صادق هدایت، نقل جمله ای از خواص الحیوان، انتشار آن برای اولین بار و پاسخهایی که شاعران دیگر با انگیزه های شاعرانه و جز آن به عقاب داده اند، ماجرایی در خور تأمل است و نگارنده کوشیده تا با جستجو در این باره و نقد و تحلیل گفته ها و سروده ها نوری تازه بر این ماجرا بازتاباند تا از رهگذر این جستجو گوشه ای از تاریخ ادب ایران را روشن سازد.
Eagle
Khanlari
Khavas al-Hayvan
Magpie
reconciliation
Sadiq Hedayat
2011
04
21
49
78
https://jpl.ut.ac.ir/article_29397_94696d74eb0e649abf036b78e7fb2740.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
نگاه رازی طبیب و مولوی عارف به مرگهراسی
دکتر احد
فرامرز قراملکی
زهرا
حسینی
رازی و مولوی هر دو به بررسی مرگهراسی پرداختهاند؛ رازی آن را در هرحال و نسبت به هرکسی بیماری و برخاسته از وهم و هوی میانگارد و طبیبانه گاه از راه عقل و گاه با ابزار نقل میکوشد آن را بزداید و به زعم خویش درمان کند. راهکار عمده او برای رفع آن، غفلت و رها کردن مرگاندیشی است. زیرا اندیشیدن به مرگ همواره هراسی در پی دارد.
برخورد مولوی بهگونهای دیگر است؛ او مرگهراسی هر فردی را در نظام باورهای او تحلیل میکند و به منشأیی که عامل ایجاد آن شده، توجه دارد؛ نتیجهای هم که میگیرد و راهکاری که ارائه میدهد، نسبت به افراد گوناگون، متفاوت است. در نگاه او نه مرگاندیشی مستلزم مرگهراسی است و نه ترس از مرگ همواره غیر عاقلانه و بیفایده. به نظر مولوی بهجای غفلت از مرگ باید به-طور جدی به آن توجه کرد؛ این کار به یافتن ارزشهای اصیل، تعدیل زندگی، بازگشت به اصالت و رهایی از مسخ کمک میکند.
Death Fearing
Death Thinking
Encountering to Death Fearing
Mowlavi
Zakariyya Razi
2011
04
21
79
100
https://jpl.ut.ac.ir/article_29398_8dc45df51f9b442f7c8c025adbb74ce8.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
ریختشناسی قصّههای خواب در متون نثر صوفیه
دکتر حمیرا
زمردی
دکتر محبوبه
حیدری
چگونگی شکلگیری پدید? خواب باوجود تکرار بسیار ، همچنان امری پیچیده و شگفت است. به جز محتوای خوابها فضایی که خواب ها در آن نقل می شوند هم از جهاتی قابل توجّه هستند. خواب دیدن و دیده شدن در خواب به عنوان یک سنت در متون صوفیه به دفعات تکرار میشود. در این بررسی سعی کردهایم با معرفی ویژگیهای مکتبهای فرمالیسم و ساختارگرایی، روایات خواب را به عنوان داستانهایی کوتاه مورد ارزیابی ریختشناختی قرار دهیم. خوابهای صوفیه بن مایههای داستانی قابل توجهی دارند که به ویژه در تذکرهها و زندگینامهها و همچنین در بیان تعالیم صوفیه، نقش مهمی ایفا میکنند. سعی ما بر آن بوده است که نشان دهیم حکایتهای خواب از نظر شیوة روایت، دارای یک الگوی معین و تکرارشونده هستند.
Dream Story
Metaphor
Morphology
Repetitive Pattern
2011
04
21
101
123
https://jpl.ut.ac.ir/article_29399_7a6f33e6fe4432f03a9a753bb260f937.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
جامی و حدیث مکرّر عشق
دکتر بهاءالدین
اسکندری
دکتر محمدرضا
موحدی
جامی با نگاهی عارفانه هستی را مینگرد، میفهمد، و تبیین میکند. در این تفسیر، عشق کلیدیترین و محوریترین مفهوم است. عشق در این نگاه، تنها نسبتی عاطفی میان دو انسان نیست- که البته این هم هست- بلکه مقولهای است گسترده و فراگیر که با آن هم میتوان انگیزة آفرینش را فهمید و هم ارتباط متقابل پدیدههای مختلف هستی را تبیین کرد. آنچه حق را به آفریدن میانگیزد، عشق اوست به خویشتن و کمالات پنهان آن و از آنجا که هستی چیزی جز تقیّدات وجود بحت حق نیست، این عشق پس از شکلگیری عالم کثرات در تمامی هستی نیز به صورتهای مختلف جریان مییابد و به هر شکل، جلوهای است از همان عشق آغازین، یعنی عشق حق به خویشتن. عشق با این گسترة وسیع خویش، هم انواعی دارد و هم مراحلی. در این مقال کوشش بر آن است که از منظر جامی به برخی عناصر اصلی هرم عشق در منظومة فکری او نگاهی بیفکنیم.
Attributive Affection
Intrinsic Affection
Intrinsic Perfection
Jami
Love
mystic
2011
04
21
125
145
https://jpl.ut.ac.ir/article_29400_fcb3ec807c4b451584c039df85b75b93.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
اهمیت دانش معانی در فهم رندی حافظ
دکتر تیمور
مالمیر
بسیاری از ابیات حافظ، بدون آنکه به لحاظ واژگان و ترکیبات دشواریی داشته باشد محل شبهه و نزاع است. این شبهه انگیزی جزء ذات غزلیات حافظ است و مربوط به رندانه سخن گفتن اوست؛ این روش درحقیقت بخشی از رندی حافظ است ما برای فهم رندی حافظ، ناگزیریم روشی به کار ببریم که آن شبهات را برطرف کند. با توجه به تبحّر حافظ در حوزة بلاغت اسلامی بویژه دانش معانی، شاید یکی از ابزارهای کارآمد در فهم رندی حافظ و حلّ اختلاف نظرها در متشابهات دیوان حافظ بهکار بردن دانش معانی است. بدین لحاظ، نگارنده چند بیت شبههانگیز را باتوجه به معنی ثانوی جملات که جزء مباحث اصلی دانش معانی است بررسی کرده است تا میزان کارآیی « معانی» را در فهم رندی حافظ نشان دهد.
Hafiz
Meanings
Rhetoric
Roguery
Secondary Meaning
2011
04
21
147
158
https://jpl.ut.ac.ir/article_29401_a30432ab518795db58e5b92eba6a57cb.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
نویافتههایی دربارة مؤلّف دقایق الشّعر و برخی رجال آن
دکتر حمید
رضایی
دقایقالشّعر یکی از اهّم متون بلاغی است که در سد? هشتم هجری قمری به رشت? تألیف درآمده-است. این اثر بواسط? تصحیح غیر قابل اعتمادی که از آن به چاپ رسیده کمتر مورد توجّه قرار گرفتهاست. در نوشتهء حاضر براساس ویرایش جدیدی که بر پایه چند دستنویس معتبر از این کتاب انجام یافته اطّلاعات نویافتهای دربارهء مؤلّف اثر تاجالحلوانی و محل تألیف کتاب و نیز زندگانی و آثار و اشعار رجال مهم مذکور در آن چون بهاءالدین زنگانی، شمس سجاسی، قاضی سجاس، رفیعالدّین ابهری و رکنالدّین ابهری عرضهشدهاست. وبرخی اشتباهات و سهوهای راه یافته در نسخههای متأخّر مشخص شده و اصلاح گردیدهاست.
Daqayeq al-Sheʾer
Poetry
qazvin
Rhetoric
Taj al-Halvani
2011
04
21
159
174
https://jpl.ut.ac.ir/article_29402_1f3d41e1d63c9d087e0385debca13045.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
فردوسی و نکوهش فلسفه
دکتر نقی
فلاح نژاد
فردوسی در شاهنامه، فلسفه و فلاسفه را نکوهش میکند. آیا او با تفکّر و تعقل مخالف بوده است؟ از شاهنامه چنین چیزی برنمیآید. او از مخاطبین خود میخواهد در پناه خرد زندگی کنند. پس نمیتواند با تفکر و تعقل مخالف باشد. آیا فلاسفه گروهی منسجم با عقایدی مشترکند؟ زمانة فردوسی چنین چیزی را تأیید نمیکند. پس فردوسی در نکوهش فلاسفه کدام گروه از آنها را در نظر داشته است. حکیم طوس از فلاسفة غیر الهی که منکر مبدأ و معاد بودهاند و نیز فلاسفهای که با اتکا به خرد بشری از دیگر منابع معرفتی استغنا میجستند، بیزاری میجوید. فردوسی دربرابر کلمة فلسفه از کلمة حکمت استفاده میکند در تلقی فردوسی، فلسفه و حکمت مترادف نیستند، بلکه در تقابل با هم قرار دارند.
Ferdowsi
Philosophy Approval
Remonstration of Philosophy
2011
04
21
175
190
https://jpl.ut.ac.ir/article_29403_99656bff520def27d858b970856e63a1.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
هزار نکته باریکتر ز مو ... چند ایهام و اشارة نویافته در شعر خواجة شیراز
دکتر علی محمّد
گیتی فروز
تاکنون کتابها و مقالات متعدّدی دربارة تشریح زیباییهای شعر حافظ نوشته شده است. در این مقاله ضمن اشاره به چند ایهام و اشارة نویافته در شعر خواجة شیراز، سابقة کاربرد برخی از ایهامها در شعر بدر چاچی، شاعر صنعتگرای قرن هشتم (زنده به سال 745 هجری قمری) ارائه شده است.
Amphibology
Badr Chachi
Hafiz
2011
04
21
191
208
https://jpl.ut.ac.ir/article_29404_24fab5868f7f502f17deee47b37a01e2.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
اهمیت راحة الصّدور در تصحیح شاهنامه
دکتر یدالله
بهمنی مطلق
راحة الصّدور یکی از آثار برجستة تاریخی - ادبی زبان فارسی است که از شاهنامه بسیار اقتباس کرده است. نقل پانصد و نود و چهار بیت از شاهنامه در موضوعات حکمی و اخلاقی در این کتاب، از یک طرف نشان دهندة عظمت شاهکار فردوسی و از طرف دیگر نشان دهندة علاقه و دلبستگی راوندی به شاهنامه است. راوندی در سراسر کتاب خود از اندرزهای حکیمانة فردوسی سود برده و با این کار، به اثر خود ارزش و اعتبار بخشیده و به دلیل علاقه به شاهنامه و ذوق شاعری اش بر وزن و سبک آن ابیات بسیار ساخته که هر چند صلابت و استواری کلام فردوسی را ندارد، لیکن در پاره ای از موارد جستجوگر را در بازشناسی آن ها به زحمت می اندازد.
ابیات منقول شاهنامه در راحة الصّدور آن هم به تصحیح «با نهایت دقت» دکتر محمد اقبال به گفتة مجتبی مینوی، به دلیل تقارن زمانی این دو اثر می تواند در تصحیح شاهنامه راهنمای خوبی برای مصحّحان و شاهنامه شناسان باشد. در این مقاله از این رهگذر که راحة الصّدور تا چه میزان می تواند در تصحیح شاهنامه مؤثّر باشد، بحث و گفتگو شده و موارد رجحان ابیات متن راحة الصّدور در نمونه هایی که آورده ایم با دلایل علمی بیان شده است.
Affection
Rahat al-Sodur
Shahnameh
Stylistic Features
Text Correction
Words Archaism
2011
04
21
209
225
https://jpl.ut.ac.ir/article_29405_1aa293a0044dbe251f5171e65d844509.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
بررسی واژههای ترکی در دیوان حافظ
دکتر اسماعیل
تاجبخش
وجود واژه های ترکی در متون زبان و ادب فارسی نشانگر پیوند دیرینة این دو زبان با یکدیگرست و از آنجا که دیوان حافظ نیز – که غزل فارسی در آن به اوج شکوفایی و کمال خود رسیده از این تأثیرپذیری بر کنار نبوده است، در این مقاله سی و پنج واژة ترکی آن معرفی و کاویده و با استناد به منابع، ریشه شناسی شده است. امیدست که این مقاله بتواند با تحلیلی درست برای حافظ دوستان و حافظ پژوهان باشد.
Diwan-e-Hafiz
Historical linguistic
Morphophonemic
Turkish words
2011
04
21
227
244
https://jpl.ut.ac.ir/article_29406_cb24ad1d8c1ac1ef19dd6b48c809b324.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
لوازم پنجگانه سلوک در آینه آیات و روایات و ادبیات عرفانی
دکتر محمد حسن
فؤادیان
از ویژگیهای مهم انسانهای رشد یافته و طالبان کمال و وصال، سلوک الی الله است و این جز با علم به لوازم سلوک و عمل به آن تحقق نیابد. با جستجو در آیات و روایات و آنچه دانایان و راهیان این راه درباره آداب و لوازم سلوک گفته یا نوشتهاند درمییابیم لوازم اصلی سلوک بعد از ذکر بسیار، صمت (خاموشی) و جوع (گرسنگی) و سهر (شب زنده داری) و عزلت (کناره گیری از غیر حق) است، و ما از آن در این مقال به لوازم پنچگانه سلوک تعبیر نموده و با استناد به آیات و روایات نورانی و اشعار و اقوال عرفانی به شرح و آن پرداختهایم. و چکیده سخن این آیه نورانی است که «و استَعینُوا بالصّبرِ و الصّلوةِ و انّها لَکبیرةٌ الاّ علی الخاشعین» (بقره/45).
conduct
Conducting Accessories
Isolation(ʿOzlat)
Recitation(zikr)
Reticence(Somt)
Starvation(jouaʿ)
Vigil(sohr)
2011
04
21
245
258
https://jpl.ut.ac.ir/article_29407_a2203797d052b200972ac5c8acf122c3.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
نگاهی تازه به تشبیه تفضیل
دکتر امید
مجد
سعید
مهدوی¬فر
علیرغم گذشت بیش از نه سده از یادکرد تشبیه تفضیل در بلاغت فارسی، همچنان همان سخن قدما تکرار گشته و حداکثر نوگوئیهای معاصران این بوده که این تشبیه یکی از ابزار نوسازی تشبیه است. این مقاله با نگاهی تازه به پژوهشی در باب این تشبیه میپرازد، ضمن نقد گزارش صاحبنظران، سیزده ساخت مختلف این تشبیه را معرفی و تحلیل میکند؛ و سرانجام نیز سخن را با بیان کارکردهای زیباییشناسی آن به پایان میبرد.
abnormality
Elaborative Metaphor
Exaggeration
Image
imagination
Metaphor
Renovation of Metaphor
2011
04
21
259
275
https://jpl.ut.ac.ir/article_29408_bc6902ed91876e74f41643137c4a6e33.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
تاملی در تناسب موسیقی و مضمون در شعر معاصر
دکتر محمود
فضیلت
یعقوب
نوروزی
در این مقاله به بررسی هماهنگی موسیقی و محتوا در شعر شاعران معاصر خواهیم پرداخت و شعر آنان را از این دیدگاه، مورد بررسی قرار خواهیم داد. در آغاز درباره اهمیت، هماهنگی و تناسب اجزای شعر و زیبایی که از این طریق، ایجاد میشود، مباحثی را بیان خواهیم کرد و سپس به اهمیتی که شاعران معاصر به مولفه هماهنگی موسیقی و محتوا، در شعر خود میدادند و اعتقادی که به این هماهنگی داشتند و در سخنانشان نیز این اعتقاد نمود دارد، خواهیم پرداخت. سخنانی را که هر یک از شاعران معاصر از جمله؛ نیما، شاملو، اخوان و شفیعی کدکنی درباره این هماهنگی داشتهاند، میآوریم و نمونههای زیبایی از این هماهنگی و توجه به این انطباق را که در شعر آنان دیده میشود خواهیم آورد و نشان خواهیم داد که این هماهنگی در شعر آنان، چه نقشی در زیبایی و تاثیرگذاری شعرشان داشته است. این شاعران از انواع موسیقی؛ وزن عروضی (موسیقی بیرونی)، موسیقی درونی، موسیقی کناری (قافیه) در جهت القاء معانی و مفاهیم مورد نظر خود، به بهترین نحوی استفاده کردهاند و بدین صورت زیبایی آفریدهاند.
Component
Harmony
Inducting of Concepts
Modern Poetry
Music
2011
04
21
277
294
https://jpl.ut.ac.ir/article_29409_d276074a5b40b755c4108bc80fb154c0.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
جایگاه پارادوکس و حسآمیزی و انواع آنها در مثنوی مولانا
دکتر میترا
گلچین
سمیه
رشیدی
مقاله حاضر به بررسی پارادوکس و حسآمیزی بهعنوان دو شیوه از شیوههای آشناییزدایی و دو اسلوب از اسلوبهای بیان هنری، بهویژه در ساحت زبان عارفانة مولانا در مثنوی پرداخته است. باید به این نکتة مهم توجه داشت که خاستگاه این دو صورت از صورخیال که در ادب عرفانی مورد استفاده واقع میشوند، به یکی از اصول اساسی تفکر در کلام اشعری بازمیگردد. یعنی همان انکار علیت و اعتقاد به سلطة مطلق ارادة خداوند بر علل طبیعی و قدرت فراگیرش در ایجاد تغییرات در همهچیز جهان هستی.
علاوه بر تعریف این دو شیوة بیان، انواع پارادوکس و حسآمیزی با چندین مثال از مثنوی مورد بررسی قرار گرفتهاند.
همچنین هریک از انواع پارادوکس و حسآمیزی در دو دفتر اول و دوم، با یکدیگر مقایسه شده و بسامد کاربرد هرنوع مشخص شده است.
Masnavi
Paradox
Rumi(Mowlana).
Sensuality
2011
04
21
295
308
https://jpl.ut.ac.ir/article_29410_bd4247c5443cb17640f797d6d5a85bb7.pdf
Persian Literature
Persian Literature
2251-9262
2251-9262
1390
1
3-5
نکاتی درباره تدوین گرایش برای رشته زبان و ادبیات فارسی
دکتر شهرام
آزادیان
این مقاله به بررسی موضوع به وجود آمدن گرایش در رشته زبان و ادبیات فارسی می پردازد. نویسنده به لزوم وجود گرایش برای رشته زبان و ادبیات فارسی معتقد است و پس از ذکر دلایل خود، دلایل مخالفین را نقد می کند.در پایان نویسنده به ملاحظات خود درباره چگونگی نوشتن گرایش اشاره می کند.
educational system
Persian language and literature
trend
University
2011
04
21
309
317
https://jpl.ut.ac.ir/article_29411_58711f9d4a1356a53edb11b87093c1ad.pdf